[29.09.1972] Surrender to change or suffer in a loop

Czas mijał, jednak nie do końca czuła jego upływ. Wino wydawało się być zbyt słodkie, jak na jej nastawienie, być może smakowało tak przez te owocowe nuty, które przestała wyczuwać z każdym, kolejnym wypitym kieliszkiem. Wlała ich w siebie już wiele, przestała liczyć przy szóstym,  nie było sensu tego robić. Była w bezpiecznym miejscu, mogła sobie pozwolić na to, aby dzisiaj nieco odpłynąć.

Chłód nadal był dla niej odczuwalny, chociaż alkohol powodował, że nie przeszkadzał, aż tak bardzo, być może wpływ na to miał również ten koc, którym Ellie ją okryła, jej twarz nabrała kolorów, nie była już blada jak ściana, chociaż nadal raczej wyglądała jak siedem nieszczęść. Rozmowa się toczyła, zrzucała z siebie po kolei wszystko, co leżało jej na sercu, może nawet robiło jej się dzięki temu lżej, a może to wino powodowało, że rzeczywistość robiła się odrobinę bardziej znośna. Nie była jeszcze w stanie tego stwierdzić.

Od słowa do słowa stwierdziły, że warto sięgnąć po karty. Prue nie sądziła, że powiedzą im coś ciekawego, nie miała dzisiaj zbyt przyjemnych myśli na temat przyszłości, przeszłości, czy teraźniejszości, jednak Ellie wcale nie musiała długo jej namawiać do tego, żeby sprawdziły co mają im do powiedzenia.

Prue w końcu znalazła się na podłodze, chwilę zajęło jej wydostanie się z tego kokonu, w który wczesniej się owinęła, usiadła jednak wreszcie na dywanie, przy niewielkim stoliku, koc nadal miała narzucony na ramiona, kieliszek, znowu pełny postawiła tuż obok swojego kolana, musiała pamiętać, że się tam znajdował, szkoda by było ubrudzić go czerwonym winem. Była gotowa do tego, aby babcia robiła swoje. To było ich rutyną, często spędzały czas w podobny sposób, Ellie lubiła karty, karty lubiły ją i nie było sensu z tym walczyć. Zresztą przecież znalazła się tu dlatego, że potrzebowała czegoś się złapać, aby nie utonąć.

Dywan był całkiem miękki, zupełnie nie przeszkadzało jej to, że siedziała na podłodze. Przez chwilę wpatrywała się w talię, później spojrzała na Ellie, jakby czekała na jej zgodę, odetchnęła ciężko, nieco bała się tego, co mogą dzisiaj zobaczyć, jednak nie miała zamiaru się wycofać, przecież nic gorszego nie mogło się już jej przydarzyć, prawda? Była rozbita, pełna bólu i cierpienia, nigdy jeszcze tak nie przejmowała się swoim losem. Nie mogło być gorzej, może w końcu miało być lepiej? Nie nastawiała się raczej na jakiś wielki zalet akcji, raczej musiała się oswoić z tym, że teraz będzie już tak, bardzo szaro, może nawet bardziej ciemno niż szaro, tak w końcu wyglądało życie. Nie zawsze musiało być kolorowe.

Nachyliła się nad stolikiem, sięgnęła po pięć kart i ułożyła je na stole, póki co spoglądała na Ellie, jakby bała się zobaczyć tego, co na nią czekało, nie, żeby miało ją to ominąć, ale potrzebowała krótkiej chwili, żeby zebrać się na odwagę.

Rzut Tarot 1d78 - 44
Król Denarów

Rzut TakNie 1d2 - 1
Tak

Rzut Tarot 1d78 - 2
Mag

Rzut TakNie 1d2 - 2
Nie

Rzut Tarot 1d78 - 15
Umiarkowanie

Rzut TakNie 1d2 - 1
Tak

Rzut Tarot 1d78 - 37
Dziesiątka Mieczy

Rzut TakNie 1d2 - 2
Nie

Rzut Tarot 1d78 - 15
Umiarkowanie

Rzut TakNie 1d2 - 1
Tak

Nie zrobiłam z tego ceremonii, człowiek uczy się z wiekiem, że nie każda cisza wymaga natychmiastowego zagadania i teatralnej oprawy. W zupełności wystarczyło nam to, co już miałyśmy, noc sama w sobie przebiegała właściwym rytmem, nie wymagała korekcji scenografii i budowania jeszcze głębszego napięcia - w kominku trzaskało, wino grzało policzki, a Prudence siedziała cicho, z tym swoim spojrzeniem, które mówiło, że jest zmęczona bardziej życiem niż tym wieczorem, ja też nie mówiłam zbyt wiele, ale obserwowałam wszystko. Ogień przygasał i zapalał się na nowo, w tym samym rytmie, w jakim w człowieku pojawiają się i gasną myśli, których nie chce się wypowiedzieć na głos.
Siedziałam naprzeciwko niej, kiedy ostatnia karta opadła na stół, a powietrze w pokoju zgęstniało w ten szczególny sposób, który znałam aż za dobrze - zawsze tak było przy rozkładach, które nie przyszły pocieszać ani obiecywać, tylko zostać, takich, które nie miały na wierzchu niczego miękkiego, żadnej łatwej nadziei, za to ciężar, od którego nie dało się odwrócić wzroku. Nie poruszyłam się od razu, dałam kartom chwilę, by same się ułożyły w sens, a jej myślom czas, by zdążyły uciec tam, gdzie zwykle uciekają przed bólem, w półmrok, w niedopowiedzenie, w tę znajomą narrację, że „to nic nie znaczy” albo że „lepiej było nie próbować”, w te same znane zakamarki, w których można chwilę poudawać, że to wszystko nie dotyczy ciebie.
Patrzyłam na rozłożone karty długo, dłużej niż wymagała tego praktyka, zanim pozwoliłam sobie odezwać się na głos, nie dlatego, że były trudne w odczycie - wprost przeciwnie - były wyjątkowo trzeźwe, uparcie trzymające się prawdy, pozbawione złudzeń. A trzeźwość, gdy ktoś krwawi od środka, bywa bardziej prowokująca niż najpiękniejsza obietnica.
- Zanim cokolwiek powiem. Zanim zapytasz mnie „co to znaczy” - odezwałam się w końcu spokojnie - chcę, żebyś popatrzyła na nie sama. Nie jak na wyrocznię. Jak na rozmowę. Nie jak na przepowiednię. Jak na dialog. - Zsunęłam się nieco niżej, bliżej niej, ale nie na tyle, by było to pocieszanie, raczej tak, jak siada się przy dorosłej kobiecie, która nie tonie, tylko zapomniała na moment, że potrafi unosić się na wodzie. Podniosłam na nią wzrok tylko na moment, wystarczająco, by zobaczyć, czy coś w niej drgnęło, potem wróciłam do talii. Światło ognia przesuwało się po papierze, wydobywając detale, które znikały po chwili, to była ta część pracy z kartami, której nikt nie lubił, a która była najuczciwsza - patrzenie, pozwalanie, żeby obrazy same się ułożyły, zanim język spróbuje je spłaszczyć do zdań.
- Co twoim zdaniem powinno się tu pojawić, a się nie pojawiło? - Zapytałam. - Jaka karta pasowałaby do twojej narracji o „oszustwie wszechświata”, a jednak jej tu nie ma? - Nie czekałam na odpowiedź, wystarczyło, że pytanie zawisło w powietrzu, dokładnie tam, gdzie wiszą rzeczy, do których nie chce się wracać, a które i tak wracają same. Merlinie broń, nie odpowiadałam też za nią, jak jakaś nadpobudliwa samozwańcza opiekunka ogniska domowego. Nie zamierzałam interpretować całości obrazu, jeszcze nie, ja nigdy tak nie postępowałam - nie wskazywałam paluszkiem i nie dawałam łatwych wyjaśnień, nie dlatego, że byłam nieczuła, tylko przez to, iż nigdy nie lubiłam niepotrzebnie prowadzić ludzi za rękę, zwłaszcza wtedy, gdy sprawa była dorosła i bolesna, ale nie śmiertelna.
- Dobrze. - Ciągnęłam dalej, łącząc myśli w jedną, długą linię. - To popatrzmy na to jak dorośli ludzie, a nie jak bohaterki taniej ballady. Bez „co by było, gdyby”. Tylko to, co tu faktycznie leży. - Uniósłszy wzrok, zatrzymałam go na niej na ułamek sekundy, po czym wróciłam do stołu. Ta rozmowa nie była kierowana do dziecka ani kogoś, kto potrzebował instrukcji radzenia sobie z własnym światem wewnętrznym, była dla osoby, której należało tylko przypomnieć, że potrafi oddychać samodzielnie, nawet jeśli teraz każdy wdech boli.
Król Denarów leżał na początku układu, prosto, ciężko, jakby nie dało się go przesunąć bez wysiłku, on nie obiecywał decyzji - on był fundamentem, czymś, na czym później można było stawiać cegły. A fundament bywa czymś, co istnieje latami, nawet jeśli nikt na nim jeszcze nie buduje.
- Zaczynamy od tego pana. - Powiedziałam sucho. - Zawsze zadziwia mnie - cmoknęłam - że ludzie nie drżą przed tą kartą tak jak przed Wieżą. A powinni, nawet bardziej, bo Wieża niszczy szybko. Król Denarów wiąże na długo. - Oparłam się głębiej w fotelu. - To ciężka karta. - Ciągnęłam. - Nie emocjonalnie. Fizycznie. Ona mówi o czymś, co ma masę. Co, jeśli wchodzi w życie, to już nie na próbę. Zauważ też, że to jedyna karta Dworu w całym układzie. Jedyna dorosła energia, jeśli chcesz to tak nazwać. - Westchnęłam cicho. - Nie emocjonalnie dorosła. Życiowo. - Spojrzałam na Maga, który leżał odwrócony, parsknęłam pod nosem, poprawiając się, chociaż byłam już pijana. - Reszta to procesy, stany, etapy. A on stoi jak kołek. Kredyt hipoteczny, jeśli chcesz współczesne porównanie. Nie ma tu książąt, nie ma paziów. Jest Król. Nie emocjonalny, tylko ziemny. - Przesunęłam spojrzeniem po stole. - To nie jest Król Kielichów. Tu nie ma wzruszeń, uniesień, poezji. To jest „robisz, bo trzeba, a nie dlatego, że akurat masz nastrój”. Powiedz mi, ile razy w życiu coś naprawdę ważnego wydarzyło ci się dlatego, że ktoś pięknie mówił? - Zrobiłam krótką pauzę. - Król Denarów -  wróciłam do myśli - pojawia się tam, gdzie coś mogłoby być fundamentem. A fundament, wbrew pozorom, nie jest decyzją. Fundament po prostu jest. Czasem leży nieużywany latami. Czasami nie staje na nim żadna budowla. Czasami staje świątynia. A czasami dom. - Przesunęłam palcem po brzegu stołu, nie dotykając karty. - Jak myślisz, dlaczego to właśnie on otwiera układ? I dlaczego jest prosto? - Uniosłam brew, nie oczekiwałam odpowiedzi na głos. - On przychodzi tam, gdzie coś może stać latami. Nawet jeśli nikt jeszcze na tym nie postawił ścian i nie wiadomo, czy kiedykolwiek to się stanie. - Popatrzyłam na Prudence uważnie. - Ale nawet wtedy fundament nie znika tylko dlatego, że ktoś się o niego potknął i postanowił nic nie stawiać. To nie jest energia przelotna. To nie jest „spotkaliśmy się i było miło, dopóki nie było”, niekoniecznie jest to powrót do przeszłości, nostalgia, chęć wykorzystania potencjału chwili, aby zamknąć rozdział. To jest „to by mogło być życiem”. I teraz zapytaj siebie, czy to brzmi jak coś wartego odnotowania już na samym początku, czy może jak coś, co tylko jeszcze bardziej wszystko zagęszcza. - Nie odpowiedziałam za nią, nawet jeśli.
Moje spojrzenie samo przesunęło się na Maga - odwróconego - a jakże. Wzdychając, przeniosłam wzrok na wnuczkę, patrząc na nią przez krótką chwilę.
- A tu masz problem. - Powiedziałam bez owijania. Och, Mag. Kochałam Maga, zwłaszcza odwróconego. - Tu mamy klasykę gatunku. Pozwól, że będę szczera. - Usiadłam ciężej w fotelu, jak robiłam to zawsze wtedy, gdy przestawałam być mistyczna, a zaczynałam być po prostu babcią, która widziała już za dużo historii, żeby jeszcze udawać, że wszystko rozwiązuje się poezją. Popatrzyłam na karty jeszcze raz, potem na Prudence, potem znowu na karty. - Wybacz, kochanie, ale z zawziętego dzieciaka rzadko robi się nagle emocjonalnie dojrzały strateg. Z upartych łobuzów nie wyrastają zwykle subtelni dyplomaci. - Machnęłam ręką. - Z osła nie robi się konia wyścigowego, choćbyś go karmiła najlepszym owsem. - Popatrzyłam na kartę z wyraźną ironią. - Odwrócony Mag nie mówi „nie potrafię”. On mówi „potrafię aż za bardzo i wolę się wycofać, zanim narobię bałaganu” i w efekcie robi jeszcze większy bałagan. To jest ktoś, kto wie, jaki ma wpływ, i zamiast wziąć za niego odpowiedzialność, robi krok w tył, po czym potyka się o własne ambicje. - Spojrzałam na Prudence znacząco. - No i? Pasuje ci to do obrazu? - Nie odpowiadałam, chciałam, żeby ona zaczęła.
Zrobiłam krótki gest nad rozkładem. W kominku coś cicho trzasnęło, ogień podniósł się na moment i znów opadł.
- Odwrócony Mag rzadko odzwierciedla „nie potrafię”, „nie umiem”. - Mój głos był spokojny. - Odwrócony Mag to nie jest ktoś, kto nie potrafi. To jest ktoś, kto mógłby dużo, ale nie chce tego okazać, i dlatego się wycofuje. Taki typ „ja wiem, co się stanie, jeśli się zaangażuję, więc udam, że mnie tu nie ma”. Klasyk. „Mam potencjał, mam uczucia, mam wpływ… Więc najlepiej udam, że nie”. „Udźwignę wszystko, ale nie wiem, co z tym zrobić, więc lepiej udam, że nie interesuje mnie nic”. Spirala. Bardzo… Podręcznikowa w niektórych przypadkach. -  Popatrzyłam na Maga jeszcze raz i prychnęłam pod nosem.
Ogień w kominku trzaskał nierówno, a światło przesuwało się po naszych twarzach, wydobywając i chowając szczegóły.
- To nie jest karta manipulacji w tej banalnej wersji, jaką niektórzy lubią jej przypisywać. To nie jest karta cwaniaka z bazaru. Guzik prawda. To jest ktoś, kto rozumie konsekwencje - ciągnęłam - i bardzo chciałby ich nie rozumieć. Nie jest zupełnie głupi. On jest po prostu… - Machnęłam ręką, prawie rozlewając wino, więc dopiłam je do końca, odstawiając kieliszek na blat stolika. - Aż do przesady. - Uniósł mi się kącik ust, ale bez uśmiechu. Nie było w tym złośliwości, była troska ubrana w prostotę. - To jest ten typ człowieka, który działa pokrętnie, często nielogicznie, bez planu, i zamiast powiedzieć „hej, przepraszam za wszystko, podobasz mi się, może pójdziemy na spacer”, ciągnie dziewczynę za warkocze, licząc, że dziewczyna się domyśli. A jak się nie domyśla, to ciągnie mocniej i oczekuje innej reakcji. - Rozłożyłam ręce. Dramatyczny w sposób, który zawsze wydawał mu się romantyczny, a wszystkim dookoła raczej męczący. - A reakcja, jak pamiętasz, była zawsze ta sama. - Spojrzałam na Prudence znacząco, po czym spoważniałam. - To karta strachu przed własnym wpływem. Przed tym, że jeśli naprawdę sięgniesz po to, co umiesz, nie da się już udawać, że to tylko chwilowe, niegroźne, bez znaczenia. A odpowiedzialność bez kontroli czynników zewnętrznych to twardy kawałek chleba. Naprawdę, niektórzy mają zadziwiająco rozwinięty instynkt unikania prostych rozmów. Zamiast jednego, bardzo prostego „zostańmy chwilę i pogadajmy” wolą wielką, epicką emigrację emocjonalną. - Przerwałam. Taki typ, co jak nie umie powiedzieć „przepraszam, hej, głupio mi”, to woli zniknąć na półtorej dekady. Wycofać się o pół kroku w tył, a potem jeszcze o paręset mil, tak dla podkreślenia dystansu. - Powiedz mi, kiedy ktoś mówi „to nie jest łatwe ani bezpieczne”, to częściej mówi do ciebie o świecie… Czy o tobie w swoim świecie? - Nie wyjaśniałam, tylko znowu zostawiłam jej przestrzeń, potem wskazałam kolejną kartę.
Trzecia karta, Umiarkowanie, leżała prosto, potem pojawiła się znów, na końcu układu. Ogień w kominku strzelił cicho, drewno osunęło się w żar, a ja pomyślałam, że życie bardzo często działa dokładnie tak samo - nic spektakularnego, tylko powolne przesuwanie się rzeczy.
- Ta karta nie przychodzi do ludzi, którzy chcą impulsu. Przy romansach, zauroczeniach, „zobaczymy, co z tego wyjdzie”. - Powiedziałam ciszej. - Ona przychodzi tam, gdzie coś próbuje się zsynchronizować mimo czasu, mimo różnic, mimo wcześniejszych pęknięć. Bez przyspieszania. Bez skrótów. Jak często życie daje komuś dwa razy z rzędu kartę równowagi? - Przesunęłam dłonie po kolanach. - Umiarkowanie nie jest romantyczne. Jest codzienne. Nie popycha. To nie jest układ pod tytułem „powiedz mi, że mnie kochasz”. To jest układ pod tytułem „czy jesteś w stanie żyć obok drugiego człowieka, nie rozwalając mu świata”. Właśnie dlatego nie gwarantuje szczęśliwych zakończeń. Pyta o to, czy dwoje ludzi potrafi żyć obok siebie, nie spalając się nawzajem. I czy potrafią wytrzymać tempo, które nie daje natychmiastowej ulgi.
Dopiero potem pozwoliłam sobie spojrzeć na czwartą kartę - Dziesiątka Mieczy była odwrócona - w pokoju zrobiło się ciszej, jak zawsze, gdy się pojawiała.
- To nie jest „wszystko stracone”, to nie ta konfiguracja. To jest „najgorsze już się wydarzyło”. - Oparłam się wygodniej. - To karta ludzi, którzy leżą na ziemi i orientują się, że nadal oddychają. Rana boli, będzie bolała, być może zostanie po niej głęboka blizna, może nawet niemożliwa do zagojenia, ale ostrza już nie wchodzą głębiej. - Westchnęłam cicho. - Gdyby była prosto - odezwałam się - wciąż nie powiedziałabym „koniec, po wszystkim, leżysz i nie wstajesz”, to tak nie działa, powiedziałabym za to „po sprawie” i sugerowałabym ci to zinterpretować zgodnie z własnym osądem, ale ona jest odwrócona. Ta karta nie daje komfortu zamknięcia. - Za to ja zamknęłam oczy na ułamek sekundy i westchnęłam. - Ludzie czasem chcą, żeby coś ich dobiło, bo wtedy mieliby pretekst, by przestać czuć. Kiedy los coś oferuje, a potem gwałtownie zabiera, bardzo łatwo dojść do wniosku, że nie warto w ogóle brać, więc można uznać to za finał. Ta karta mówi „nie ma tak dobrze, żyjesz dalej” i zostawia cię z tym faktem. - Popatrzyłam na nią spokojnie.
Piąta karta znów była Umiarkowaniem, co zauważyłam już wcześniej.
- No, proszę. Znowu to samo. Podwójne Umiarkowanie. Tego się nie dostaje na weekend. - Mruknęłam. - Widzisz, co ono robi? Przelewa z jednego naczynia do drugiego, aż wszystko znajdzie wspólny poziom. - Spojrzałam na Prudence długo, jak babcia patrzy na wnuczkę, która właśnie dostała w kość - łagodnie, ale mimo wszystko oczekując, że coś w niej nadal trzymało się tego najwłaściwszego dla niej kursu, domagając się równowagi i ruszenia życia dalej po właściwych dla niej torach, mimo ran, niezależnie od ilości awarii po drodze, stacji końcowej i liczby skomunikowań.
Umiarkowanie pojawiło się raz, a potem drugi, jak echo, które nie chciało zamilknąć.
- Kiedy karta się powtarza, to nie dlatego, że los jest niekreatywny. Wiesz, co to znaczy w normalnym, ziemskim języku? - Uśmiechnęłam się ledwie zauważalnie. - Życie rzadko pakuje ludzi w ten sam schemat dwa razy bez powodu. Nie dlatego, że los się nudzi. Tylko dlatego, że niezałatwione sprawy mają paskudny zwyczaj wracać. - Nie było w tym śmiechu. - I teraz powiem ci coś bardzo pozbawionego mistycyzmu. - Dodałam. - Ty przyszłaś tu z myślą, że miłość nie istnieje, że los daje i zabiera, więc nie warto się angażować. - Wskazałam karty. - A one nawet się z tobą nie kłócą. One tylko mówią „to nie było głupie”. - Uśmiechnęłam się smutno. - Nie mówią też „czekaj”. Nie mówią „wierz”. Nie mówią „wybacz” ani „goń”. Mówią „to było prawdziwe”. A prawdziwe rzeczy bolą, kiedy się rozpadają. - Popatrzyłam na nią długo. - Jakie karty spodziewałabyś się zobaczyć przy bólu, który nazywasz złudzeniem? - Nie odpowiedziałam - to również było pytanie, na które trzeba odpowiedzieć sobie samemu, i to nie od razu - trzeźwość w żalu potrafi prowokować bardziej niż najokrutniejsza przepowiednia. - Gdzie Wieża? Gdzie Diabeł? Gdzie Księżyc? Gdzie Siódemka Kielichów? - Stuknęłam paznokciem w Dziesiątkę Mieczy, odwróconą. - Gdybyś była jedyną naiwną w tej historii, gdyby to było jednostronne, gdybyś coś sobie dopowiedziała… Ta karta leżałaby prosto. Albo miałybyśmy Wieżę. Albo Diabła. Albo Księżyc. Albo Siódemkę Kielichów. - Zamilkłam na moment, pozwoliłam ciszy wypełnić przestrzeń między nami, zanim znowu się odezwałam. Nie było tu fajerwerków, to było pierwsze, co rzucało się w oczy.
- Nie ma nagłego zniszczenia. Nie ma iluzji. Nie ma toksycznego uwikłania. Nie ma Szóstki Mieczy. - Uniosłam brew, przesunęłam wzrok z kart na jej twarz. To nie był romantyczny rozkład, tylko taki z gatunku „zakasaj rękawy”, bo będzie brudno, żmudnie, a gwarancja satysfakcji nie jest dołączona.
- Wiesz, co robi Szóstka Mieczy? Ucieka. Pakujesz manatki, odpływasz i mówisz „będzie mi lepiej gdzie indziej”. To by pasowało, prawda? To byłoby logiczne. - Popatrzyłam jeszcze raz na Maga, potem na całość układu, i tym razem nie było we mnie ani ironii, ani pobłażliwego uśmiechu, tylko ciche zmęczenie cudzymi historiami, które za często kończą się w tym samym miejscu. Konsekwentny chłopak - najpierw jako dzieciak, potem jako młody człowiek, teraz jako dorosły mężczyzna, metoda ta sama - zniknąć, kiedy robi się zbyt prawdziwie. Niektórzy ludzie całe życie ćwiczą ucieczkę, bo zostanie wymaga odwagi, a odwagi nie da się wypracować w samotności. - A jej tu nie ma. Bezsens, mam rację? - Oparłam się wygodniej, wreszcie pozwalając sobie na wydanie czegoś, co było moją interpretacją, nie sztywnym osądem, chociaż nie byłam pewna, czy Prudence nie zrówna jednego z drugim - w tym momencie życia, w jakim się znalazła, sama pewnie starałabym się to zrobić, byleby tylko kontynuować obraną narrację.
Westchnęłam.
- Powiedz mi - zapytałam spokojnie - co w tym układzie najbardziej cię wkurza? - Pochyliłam się lekko. - Bo zwykle wkurza nas to, co nie chce potwierdzić naszych najczarniejszych wniosków. I chcę, żebyś dobrze mnie zrozumiała. Masz pełne prawo być na niego wściekła. Masz prawo czuć się porzucona. Masz prawo mieć dość. - Nie łagodziłam tonu. Oparłam się głębiej w fotelu, jak ktoś, kto wie, że zaraz powie coś, co nie będzie przyjemne, ale będzie uczciwe. - Nie musisz go rozumieć. Nie musisz go usprawiedliwiać. Nie musisz decydować się, czy chcesz widzieć w tym „lekcję losu”. - Powiedziałam, spokojnie, bez ozdobników, podniosłam na nią wzrok. - To nie jest romantyczne. To jest wyczerpujące. To jest moment, w którym ktoś cię zostawił. Ty mówisz „porzucił”. I masz pełne prawo tak to nazywać, bo z twojej strony dokładnie tak to wygląda - ktoś był, a potem go nie ma. To nie jest tragiczna poezja.
Pozwoliłam ciszy opaść między nami.
- Może kiedyś będzie czas na inne rozmowy. -  Dodałam po chwili. - Może. Ale nie teraz. - Spojrzałam na nią uważnie. - Teraz masz prawo być zmęczona. Teraz masz prawo być zła. Teraz masz prawo nie widzieć w tym żadnego sensu. - Westchnęłam cicho. - Karty mówią o strukturze, o czasie, o leczeniu, ale one nie odbierają ci prawa do gniewu. Ten układ nie mówi „czekaj”. I nie mówi „zaraz będzie lepiej”. Prawdę mówiąc, on nie wyjaśnia nic, ponadto, co z pewnością już wiedziałaś. - Przesunęłam spojrzeniem po kartach. - Mówi „najgorsze już się wydarzyło. Teraz trzeba z tym żyć”. Mówi „równowaga nie przyjdzie sama”. Mówi „ktoś bał się własnej odpowiedzialności”. - Za co? To była kolejna niewiadoma.
- Odwrócony Mag nie mówi mi o kimś bezradnym. On mówi o kimś, kto wie, co robi. Kto rozumie swoją siłę i zamiast jej użyć, chowa ją do kieszeni. I jeśli dziś chcesz powiedzieć „niech idzie do diabła”, to też jest uczciwe miejsce, w którym można stanąć. - Złożyłam dłonie i zamilkłam na chwilę.
- I wiesz, co jest w tym wszystkim najbardziej wyczerpujące? Gdyby chodziło tylko o to, że mu nie zależy, ten układ byłby prostszy, brutalniejszy, łatwiejszy do domknięcia. Miałabyś karty, które mówią „to była pomyłka”. - Pokręciłam głową. - Gdyby to była historia jednostronna, gdybyś była jedyną osobą, która coś sobie dopowiedziała, naprawdę myślisz, że nie zobaczyłybyśmy tu choć jednej karty eskapizmu? - Zamilkłam, po czym mówiłam dalej, wolniej. - Nie ma też Kochanków. Zastanawiałaś się dlaczego? - Uniósł mi się lekko kącik ust, ale nie byłam rozbawiona. - I nie ma Głupca… W kartach , rzecz jasna, w układzie nie ma naiwności. - Spojrzałam na nią spod lekko zmrużonych powiek. - Zamiast tego masz stabilność, strach przed odpowiedzialnością, ból po fakcie i obsesyjnie wracającą potrzebę równowagi. - Przesunęłam spojrzeniem po kartach jeszcze raz, kiwnęłam głową, a następnie spojrzałam na nią bez cienia fałszywej litości, ale z pełną obecnością.
Popatrzyłam jeszcze raz na cały układ, już nie na pojedyncze karty, tylko na ich wspólny ciężar - to był ten moment, w którym przestaje się analizować symbole, a zaczyna się czuć obraz jako całość, i ten obraz był ostrzejszy, niż się spodziewałam.
Westchnęłam.
- Wiesz… - Odezwałam się w końcu, wolniej, ciszej. - Szczerze mówiąc, liczyłam na trochę inny scenariusz. Domyślam się, dlaczego tak jest. Naprawdę. Ale domyślanie się to nie to samo co wiedzieć. A ja nie lubię sprzedawać przypuszczeń jako prawdy. - Nie spojrzałam od razu na Prudence, pozwoliłam temu zdaniu wybrzmieć. - Jeśli dziś chcesz powiedzieć, że miłość nie istnieje, masz do tego prawo. Tu już nie chodzi o „czy”, tylko o „ile to kosztuje”, a karty nie mówią wszystkiego. One pokazują energię chwili, nie całą historię. I właśnie dlatego ten rozkład jest teraz ostrzejszy niż tamten sprzed lat. Bo wtedy byliście jeszcze w „to ma potencjał”. Teraz jesteście w „stało się”. - Skinęłam głową, spoglądając w ogień. - Tamten poprzedni układ mówił „to musiało się wydarzyć”. I miało. Mówił też, że to przyniesie coś dobrego. I przyniosło. - Zrobiłam pauzę, bo przecież wcale nie mówił, że to będzie na zawsze. Nie obiecywałam jej szczęścia, nie mówiłam, że wszystko się ułoży, tylko siedziałam obok niej, wiedząc, że czasem dorosłość polega na tym, żeby uznać stratę bez dorabiania do niej pocieszających legend. Ludzie bardzo często dopatrywali się w kartach obietnicy wieczności, a karty rzadko mówią o wieczności. One mówią o momentach, które mają sens, o spotkaniach, które są potrzebne, o uczuciach, które zmieniają trajektorię życia. - Nietrudno pomylić „ma sens” z „będzie łatwe”. Albo z „będzie na zawsze”. - Pokręciłam głową powoli. - A to są trzy zupełnie różne rzeczy. Karty nigdy nie dają gwarancji „na zawsze”. One pokazują potencjał. Resztę robią ludzie. - Uniósł mi się lekko kącik ust, bez uśmiechu. - A ludzie są, jacy są. - Nie mówiłam tego dramatycznie, tylko raczej rzeczowo, z tą spokojną rezygnacją, którą ma się dopiero wtedy, gdy widziało się już wystarczająco dużo historii, żeby wiedzieć, że nawet najlepsze układy potrafią się potknąć.
- I nie, nie będę ci mówić, że „wszystko dzieje się po coś”, ani że „czas leczy rany”. Więc zapytam cię inaczej - dodałam - czy naprawdę chcesz kontynuacji historii bez bólu… Czy tylko bez sensu? - Nie powiedziałam tego dramatycznie, raczej rzeczowo, jak się mówi o pogodzie, która miała być łagodna, a przyszła z ostrym wiatrem. Nie czekałam też na ustną odpowiedź. - I zanim to przyjmiesz na stałe, zastanów się, czy naprawdę chcesz nazwać „złudzeniem” coś, co było zbyt trudne, by było bajką, i co wymagało pracy, która nie była gwarantem szczęśliwego finału. Jeśli los działałby wyłącznie z kaprysu - dodałam na koniec - ten układ wyglądałby zupełnie inaczej. A on wygląda jak życie. Nieładne, uparte, powracające do tych samych tematów, dopóki ktoś nie przestanie przed nimi uciekać albo całkowicie nie zniknie. - Złożyłam dłonie na kolanach i przez chwilę po prostu patrzyłam na stół.
- Z wilka nie robi się owcy. Co najwyżej wilk uczy się, że nie wszystko trzeba gryźć. I teraz twoje pytanie do mnie powinno brzmieć nie „co mam zrobić z tym, co czuję”, tylko „co ja zrobię z tym, że za każdym razem trafiam na tego samego człowieka”. Bo widzisz, trudna miłość jest czasem gorsza niż zła. Przy złej przynajmniej wiesz, na czym stoisz. A potencjał bez gotowości to tylko ciężar. - Pozwoliłam ciszy osiąść, wrócić na swoje miejsce, nie dlatego, że nie miałam już nic do powiedzenia, ale dlatego, że w tym oczekiwanie w milczeniu było częścią układu, a sens tego rozkładu nie leżał w odpowiedziach, tylko w tym, że Prudence zaczynała zadawać sobie właściwe pytania, nawet jeśli jeszcze nie na głos.

Prudence była nieco pijana, nieco to może nawet trochę za mało powiedziane. Wzrok miała zamglony, myśli niespokojne, język zbyt rozplątany. Wiedziała jednak, że może sobie na to pozwolić. Była w bezpiecznym miejscu, w towarzystwie babci, która nie oceniała, była skłonna ją wysłuchać, pocieszyć, albo doprowadzić do porządku, jeśli pojawi się taka potrzeba. Nie żałowała, że się tutaj znalazła, wiedziała, że prędzej, czy później będzie musiała zrzucić z siebie ten ciężar, który zaczął ją dusić, może też lepiej, że stało się to szybciej. Dobrze było mieć z kim porozmawiać, szczególnie jeśli ta osoba była taka doświadczona, przeżyła swoje.

Ellie od zawsze była jej bliska, nawiązały dość szybko silną więź przez to, że to z nią spędzała dużo czasu, uwielbiała swoja babcię, poniekąd były do siebie podobne, chociaż może nie było tego widać na pierwszy rzut oka, bo Prue w tym wszystkim była dużo bardziej zamknięta w sobie, co nie ułatwiało jej egzystencji. Nie potrafiła jednak tego zmienić, niektóre nawyki siedziały zbyt głęboko, aby dało się z nimi coś zrobić. Na szczęście istniały osoby, przy których mogła pozwolić sobie na więcej, kiedy nie musiała pilnować wszystkiego, co wychodziło z jej ust. Ellie była jedną z nielicznych osób, które darzyła ogromnym zaufaniem i wcale nie robiła tego tylko dlatego, że były rodziną, chociaż pewnie to tez miało z tym związek.

Karty, przyszedł czas i na nie. Musiały odbyć tę rozmowę, wiedziała, że to może pomóc jej sobie poukładać wszystko w głowie, a potrzebowała nieco uporządkować te wszystkie myśli, które nie dawały jej spokoju, naprawdę musiała to zrobić, bo wiedziała, że na dłuższą metę trudno jej będzie sobie samej z tym wszystkim poradzić. Naprawdę nigdy nie czuła się tak beznadziejnie, to mówiło samo za siebie, bo Prue przecież los nie żałował. Nie miała lekkiej przeszłości, sporo złego ją spotkało, okazało się jednak, że zawsze mogło być gorzej. Jakby życie chciało jej udowodnić, że jest w stanie przetrwać wszystko, sama nie chciała tego sprawdzać, straciła chęci na jakąkolwiek walkę, nie miała ochoty przez swoje wybory po raz kolejny doprowadzać do patowych sytuacji, które tylko ją turbowały.

Wyciągnęła karty, wbrew temu wszystkiemu naprawdę była ciekawa, co w nich zobaczy, co jej powiedzą, co im odpowie. Spodziewała się dosyć jasnego przekazu, bo jej zdaniem wszystko już było stracone, ale nigdy nie mogło być zbyt prosto, prawda? Z początku nieco obawiała się co zobaczy, także przez moment zamiast spoglądać na to, co chciały jej powiedzieć patrzyła na ogień, który tańczył w kominku. Po słowach babci zebrała się jednak w sobie, robiła to z konkretnej przyczyny, chciała dowiedzieć się tego, co miały jej do powiedzenia karty. Przeniosła spojrzenie na stolik, powoli przyglądała się każdej z kart. Nie wydały jej się być, aż takie oczywiste, nie tego się spodziewała, nie kiedy stwierdziła, że nie czekało na nią już nic.

Kiwnęła Ellie głową, dłuższą chwilę wpatrywała się w układ, analizowała go, nie odrywała od niego spojrzenia nawet na chwilę, trudno było coś wyczytać z jej twarzy, sama nie do końca wiedziała, co czuje w tej chwili. Czy to było to, czego się spodziewała, nie do końca, nie wiedziała przez to, co powinna sobie myśleć, czego się spodziewać, jeszcze chwilę temu wszystko wydawało jej się być oczywiste, jak zawsze jednak musiało stać się inaczej.

Spojrzała na babcię, nie odpowiedziała na jej pytanie, jednak wydawało jej się, że wie do czego ona zmierza, nie było tu karty, która świadczyłaby o oszustwie, nie było księżyca, który mówiłby o tym, że coś jest niewidoczne, że świat chciał się z nią bawić, że istniała jakaś iluzja.

Spoglądała na nią, nie odezwała się ani słowem, miała rację, musiały spojrzeć na to szerzej, zobaczyć, co faktycznie mówiły im karty. Czuła się oszukana, miała złamane serce, jednak to nie był moment, w którym powinna się skupiać na tym bólu, który trawił jej ciało, w tym momencie miały sprawdzić to, co chciały powiedzieć im karty, a nie to, co chciała usłyszeć, bo była obrażona na cały świat.

Fundamenty. Były ważne, były podstawą, na której można coś wybudować, jednak nie zawsze musiało się to skończyć w ten sposób. Istniały, jednak nie trzeba było ich ruszać, mogły stać, czekać w nieskończoność, aż ktoś spróbuje coś z nimi zrobić. Dlaczego on otwierał układ? Nie mogła odnieść wrażenia, że to mogło mieć sens. Czas płynął, fundamenty istniały od lat, nie mieli szansy nic na nich wybudować, cierpliwie czekały na to, czy postanowią coś z tym zrobić. Mieli swoje szanse, jednak ich nie wykorzystali, przynajmniej jak na razie, to znaczy może już nigdy nie mieli wykorzystać, raczej ku temu się skłaniała, przynajmniej na początku, chociaż powoli przestała sądzić, że to jest takie oczywiste, jakby się mogło wydawać. Nie bez powodu przecież ta karta się pojawiła, była to cicha sugestia, że tak właściwie to nie wszystko było zniszczone, bo fundamenty czekały, nieruszane.

Pokiwała głową, docierały do niej słowa Ellie, nie sądziła, że wymaga od niej komentarza, kobieta mogła dostrzec, że Prue analizowała wszystko, co mówiła, widać to było bo jej przymrużonych oczach i zmarszczonym nosie, to było charakterystyczne dla niej kiedy się nad czymś zastanawiała.

Przeniosła spojrzenie na babcię, kiedy ta wspomniała o tym, że ma problem, przyglądała się jej przez chwilę, widziała, jak kobieta ciężej usiadła w fotelu, czekała, aż sięgnie po słowa, wiedziała, że ma jej coś do powiedzenia na temat następnej karty, a posiadanie problemu nie brzmiało szczególnie optymistycznie.

- Tak, aż za bardzo pasuje. - To, co mówiła miało sens, całkiem dużo sensu. Nie dało się z nią nie zgodzić. Jej wybranek nie był szczególnie wylewny, miał w zwyczaju usuwać się na bok, kiedy pojawiały się komplikacje, które mogły nieco namieszać, wolał się wycofać, niżeli sprawdzić to, co mogło się wydarzyć, jakby miał świadomość, że to może nieść ze sobą komplikacje na które nie do końca byli gotowi. - Co jeśli tak po prostu ma być, nie da się przecież zmienić przyzwyczajeń, nie da się wpłynąć na decyzje, które są podejmowane jednostronnie. - Nie mogła przecież wymagać tego, że to się zmieni, zwłaszcza, że przecież to było stałe, nie pierwszy raz skończyło się w ten sam sposób. Jak miałaby wpłynąć na to, co się działo?

Ellie mówiła dalej, bardzo celnie trafiała, wszystko, co miała jej do powiedzenia składało się w całość. Miało sens, zbyt wiele sensu. Nie dało się ukryć, że trudno było się w tym doszukać jasnego końca, braku wzajemności - tego, co spodziewała się zobaczyć, to powodowało coraz większy mętlik w jej głowie, alkohol, który w siebie wlała nie ułatwiał jej analizowania tego wszystkiego, wręcz przeciwnie - jeszcze bardziej mieszał jej w głowie.

- Wiesz co mnie najbardziej denerwuje? To, że nic nie jest jasne, że niby mam prawo do rozczarowania, ale być może jest nadzieja na to, że jakoś uda się to ułożyć, bo wszystko co najgorsze jest za nami, tylko jak niby teraz miałoby się to ułożyć, na zgliszczach? W jaki sposób niby nagle wszystko się zmieni, prościej byłoby gdyby wszystko jasno mówiło o tym, że to koniec, że to nigdy nie miało prawa zaistnieć. - Łatwiej byłoby się jej z tym pogodzić, zdecydowanie łatwiej. W tej chwili nie wiedziała, czego się spodziewać, nie wiedziała co myśleć, po raz kolejny miała liczyć na to, że jeszcze istnieje jakaś szansa? Niby jak, skoro on zniknął, przepadł, opuścił ją. Istniała szansa, że wróci, możliwości było wiele, tylko skąd mogła wiedzieć, że nagle postanowi zachować się inaczej, odważy się spróbować. Nie miała pojęcia, czy była skłonna ponownie próbować, czy przetrwałaby kolejną próbę?

- Nigdy nie brakowało mi gotowości, zresztą wiesz, zdajesz sobie z tego sprawę, że trudno jest do mnie dotrzeć, czy mi dotrzeć do innych, nigdy nie chciałam innego człowieka, ale obawiałam się, że on nie chce mnie, teraz to nie jest takie jasne, trudności się pojawiają, tylko chciałabym mieć szansę coś z nimi zrobić, jak można coś z nimi zrobić, kiedy on po prostu odchodzi? To nie pierwszy raz, masz próbować do skutku, jakoś do niego dotrzeć, co jeśli nie wróci, jeśli zniknął tym razem na dobre? W jaki sposób powinnam reagować? Kocham go, to się pewnie nigdy nie zmieni, chciałabym tylko, żeby mi na to pozwolił, wiesz do czego zmierzam? - Nie wpatrywała się w kobietę, spojrzenie wbiła w stół, nie do końca była skora patrzyć teraz Ellie w oczy.

- Mam świadomość, że życie nie jest usłane różami, że jest skomplikowane, że nie dostaje się wszystkiego podanego do pracy, tylko jak można coś wypracować kiedy ktoś woli unikać konfrontacji? Jak? Nie da się tego zrobić. - Nie do końca potrafiła znaleźć rozwiązanie. Może miało dopiero nadejść, pojawić się, póki co jednak sytuacja wydawała się jej nieco patowa.

Deszcz nie ustawał od godzin, w dalszym ciągu nie był to ten lekki, jesienny kapuśniaczek, który tylko smuży szyby i zostawia mokre ślady na parapetach, ale ciężki, jednostajny, uporczywy. Spływał po oknach grubymi strugami, jakby ktoś po drugiej stronie nie mógł się zdecydować, czy chce oczyścić Londyn, czy go utopić. Salon tonął w bursztynowym świetle lamp - stały w rogach pomieszczenia, na komodzie, przy regale z książkami, tworząc miękkie wyspy światła pomiędzy cieniami. Ciężkie zasłony tłumiły prawie wszystkie dźwięki z zewnątrz, a ogień w kominku trzymał temperaturę uparcie, jakby chciał zrekompensować nam wszystko to, co świat odbierał tego wieczoru. Od czasu do czasu drewno strzelało cicho, wyrzucając iskry, które gasły szybciej, niż zdążyło się je policzyć. Pachniało palonym dębem, winem i kadzidłem, które dopalało się na parapecie, zostawiając w powietrzu cienką, słodkawą smugę. Dywan pod stopami był miękki i nagrzany.
Siedziałyśmy naprzeciwko siebie, oddzielone niskim stolikiem i kartami tarota, które teraz leżały już trochę zapomniane, jakby zrobiły swoje i pozwoliły nam zająć się resztą. Zatrzymałam się na jednym słowie, nie w obrazkach, nie w interpretacji - w niej. Siedziała naprzeciwko mnie, na podłodze przed kartami, jej ramiona były napięte, jakby wciąż przygotowywała się na kolejny cios, nawet tutaj, w miejscu, które znała od dziecka. Patrzyłam na nią dłużej, niż wypada, ale nie spieszyłam się z niczym.
„Kocham”, powiedziała to wprost, nie „miłość jest trudna”, nie „ludzie się ranią”, nie „los daje i zabiera”. Powiedziała „kocham go”, to było inne wyrażenie,  cięższe, bardziej realne, jak kamień w kieszeni płaszcza.
Popatrzyłam na nią spokojnie.
- Słyszałam - powiedziałam w końcu, nie jako upomnienie, tylko jako podkreślenie faktu - zauważyłaś, że właśnie przeszłaś z „trwała miłość nie istnieje” na „kocham i będę kochać”? - Nie było w tym oskarżenia, raczej sucha obserwacja. - To jest różnica. - Upiłam łyk wina i odstawiłam kieliszek na brzeg stolika, obok talii. - Dobrze - ciągnęłam - to posłuchaj mnie bardzo uważnie. Bo właśnie przeszłaś z teorii do praktyki. - Pochyliłam się w jej stronę. - Mówisz, że nigdy nie brakowało ci gotowości. Wiem. Zawsze byłaś tą, która wchodziła głębiej, nawet kiedy było niewygodnie. Ale wiesz, co widzę z tej strony stołu? - Uniósł mi się kącik ust, bez śladu uśmiechu. - I teraz pozwól, że wyleję ci na głowę trochę zimnej wody, bo bardzo cię kocham i nie zamierzam udawać, że tego nie widzę. - Odchyliłam się w fotelu, wcześniej mówiła o miłości jak o zjawisku, jak o koncepcji, jak o czymś, co zawodzi i boli. Teraz powiedziała to w pierwszej osobie, czasie teraźniejszym. To zmieniało reguły gry. - Widzę dwoje ludzi, którzy są dokładnie tak samo zachowawczy. - Podniosłam palec, zanim zdążyła zaprotestować. - Oboje. - Spojrzałam jej w oczy. - On milczy, ty bierzesz wszystko do środka. - Westchnęłam cicho. - Tak, on ucieka. Ale ty też się chowasz. To bardziej elegancki sposób, ale wciąż sposób. Ty chowasz się za rozumieniem, analizą, za „nie chcę naciskać”, za „dam mu przestrzeń”. On chowa się za znikaniem. Efekt jest ten sam. Cisza. - Oparłam dłonie na kolanach. - I powiedz mi, jak wyobrażasz sobie wypracowanie czegokolwiek w takim układzie. - Przez chwilę tylko patrzyłam na ogień. - Wiem, że lubisz myśleć o sobie jako o tej gotowej, tej odważnej, tej, która „była”, „próbowała”, „nie ucieka”. Ale spójrzmy prawdzie w oczy. Ty też stoisz w progu. - Przelotnie spojrzałam w okno, woda spływała po oknach grubymi strugami, rozmazując światła ulicznych latarni w drżące smugi złota - to był ciężki, jednostajny opad, uparty jak stara uraza - ogród za domem znikał w ciemności, widok starych drzew rozpływał się w mokrej czerni, a żywopłoty, które pamiętały jeszcze czasy sprzed mojego panowania w tym domu, kołysały się powoli, jakby same nie były pewne, czy jeszcze stoją, czy już się poddają.
W salonie panował półmrok rozjaśniany bursztynowym światłem kilku lamp, abażury rzucały miękkie kręgi na ściany pełne książek, ram i fotografii, na których dawne twarze patrzyły z milczącą wyrozumiałością. Ogień w kominku hulał nierówno, raz przygasając, raz strzelając cicho iskrami w górę. Powietrze pachniało winem, starym drewnem i czymś jeszcze, co zawsze pojawiało się w takich chwilach, może rozgrzaną wełną z mojej chusty, może kurzem z kart, może emocjami, które nie miały już gdzie się schować.
Westchnęłam.
- On ucieka fizycznie. Ty emocjonalnie. On robi krok w tył, ty zaczynasz analizować wszechświat. - Przesunęłam dłonią po kolanie, pomyślałam o tym, jak niewielu ludzi naprawdę wie, co robi z cudzym sercem, kiedy uczy się uciekać.
- I teraz pytasz mnie, jak coś wypracować, kiedy ktoś odchodzi. A ja zapytam inaczej dlaczego ty wciąż z nim nie rozmawiasz tak, jak potrafiłaś, kiedy mieliście po dwanaście lat? Albo chociaż jak wtedy w salonie? - Spojrzałam na nią uważnie, uniósł mi się kącik ust.
- Pamiętasz? Gryźliście się. Rywalizowaliście. Ty potrafiłaś powiedzieć mu prosto w twarz, że jest idiotą, a on potrafił odburknąć coś równie głupiego. Co się zmieniło, Prudence? To, że go kochasz? - Uniósł mi się kącik ust. - Czy naprawdę myślisz, że wcześniej było inaczej, czy może tylko miałaś inne słownictwo? - Rozłożyłam dłonie. - Jakim cudem kobieta, która jako dziecko czuła, że mogła powiedzieć wszystko do tej konkretnej osoby, teraz siedzi i zastanawia się, „jak powinnam reagować”? Przecież to ten sam człowiek. To jest ten sam taniec, tylko z dwóch stron parkietu. - Pokręciłam głową, zamilkłam na moment, pozwalając, by trzask ognia wypełnił przestrzeń.
Przez chwilę patrzyłam na jej dłonie, zaciśnięte, jakby próbowała utrzymać rzeczywistość w jednym miejscu.
- Nie znam go teraz, oczywiście, minęło… Ile lat? - Urwałam, chociaż to było pytanie retoryczne, nie potrzebowałam liczyć dat. - Ale ludzie nie zmieniają się aż tak fundamentalnie. Zawzięty chłopiec wyrasta co najwyżej na zawziętego dorosłego. Nie został podmieniony w nocy przez chochliki. To ten sam wyrośnięty dzieciak, któremu już mówiłaś trudne rzeczy. Ten sam, dla którego robiłaś te swoje absurdalnie osobiste prezenty, z kategorii „masz i nie zdejmuj”, jakbyś znakowała teren, a on nie kręcił nosem. Ten sam, który kiedyś miał ego większe niż ogród Lestrange’ów i nadal jakoś przeżył, kiedy mu mówiłaś prawdę prosto w twarz. Ty jedna potrafiłaś sprowadzić go na ziemię jednym zdaniem. Nie delikatnie. Wprost. A on to, na swój sposób, szanował. - Oparłam dłonie na kolanach, czułam pod palcami fakturę starej tkaniny, znajomą, kojącą.
Popatrzyłam na nią uważnie.
- Prudence. On nie pojawił się w twoim życiu po to, żebyś się zastanawiała, czy go wolno kochać. To już nie ta pora. - Kiedyś? Może bardziej bym się nad tym zastanawiała, teraz też nie wnikałam w to, jak wyglądała ta część sytuacji, ale miałam swoje wnioski, wyciągnięte na podstawie tego wieczoru i wszystkiego, co wiedziałam. - Skoro już byliście razem, publicznie, nie kryjąc się po kątach, skoro to był twój „chłopak”, masz prawo go tak traktować. - A to nie były tylko przywileje, lecz również obowiązki, transakcja wiązana. - Nie idziesz do domu rodziców kobiety, do jej brata, trzymając ją za rękę w oficjalne święto, jeśli nie traktujesz tej relacji poważnie. Nie wracasz potem razem do domu na „deser”, jeśli jesteś turystą emocjonalnym. - Nie zamierzałam ubierać tego w łaskawsze słowa, udając, że „randkowanie” w tych okolicznościach oznaczało trzymanie się za rękę, buziaki w policzek i picie herbaty z mlekiem w ogrodzie. Ogień w kominku przygasł na moment, potem znów się rozjarzył, jakby ktoś dmuchnął w żar.
- „Nie da się zmienić przyzwyczajeń…” - Powtórzyłam po niej wolno, smakując słowa, jakby były odrobinę zbyt cierpkie, jak na mój gust, sięgając, by dolać wina. - Nie da się? - Powtórzyłam ponownie, przechylając kieliszek i patrząc, jak płyn zbiera się przy krawędzi. - Och, kochanie. To bardzo ładna, bardzo uczciwa teoria. - Dodałam po chwili, z tym spokojnym, lekko zmęczonym tonem ludzi, którzy przeżyli więcej niż jedną wersję świata. - Z tym, że bardzo ogólna. - Machnęłam ręką, trochę nieprecyzyjnie. - Zależy od tego, czy ktoś w ogóle uznaje, że ma problem - dodałam - i czy jest gotów zapłacić cenę za zmianę. Bo zmiana zawsze coś kosztuje. Komfort. Dumę. Czasem całe wyobrażenie o sobie. - Oparłam się ciężej w fotelu, przymknęłam oczy na moment. - Widzisz, są przyzwyczajenia i są… Punkty nacisku. Jedne są jak stary fotel, w którym ktoś siedzi od lat, bo jest wygodnie. A drugie są jak nagły przeciąg w zimowy wieczór. Niby drobiazg, ale nagle człowiek wstaje i zamyka okno. - Popatrzyłam na nią spod półprzymkniętych powiek, z tym specyficznym spojrzeniem kogoś, kto widział już wystarczająco dużo, żeby nie wierzyć w absoluty.
Pokiwałam głową powoli, nie tym pocieszającym ruchem, tylko tym cięższym, świadomym, który mówił „tak, rozumiem, o czym mówisz, i właśnie dlatego nie będę ci tego lukrować.” Patrzyłam na Prudence długo - tak, jak patrzyło się na kogoś, kogo pamiętało się w kilku wersjach naraz, tak, jak patrzyło się na kogoś, kogo pamiętało się z zupełnie innego czasu - na dziewczynkę z obdrapanymi kolanami, na nastolatkę, która potrafiła gryźć się o każde słowo, na kobietę siedzącą teraz na dywanie, z kocem zsuniętym z ramienia i sercem rozłożonym na części. Przesunęłam dłonią po podłokietniku fotela. Na chwilę ucichłam, nie dlatego, że nie miałam nic więcej do powiedzenia, tylko dlatego, że nagle poczułam zmęczenie, takie stare, głębokie, które nie bierze się z jednej rozmowy, tylko z lat patrzenia na ludzi, którzy mijają się o pół kroku.
- Co się z wami stało, Prudie, kiedy dokładnie przestaliście ze sobą naprawdę rozmawiać? Obie dobrze pamiętamy, jak to wyglądało, co wtedy mówiłaś. - Wzrok mimowolnie uciekł mi na chwilę w stronę okna, gdzie w szybie odbijał się ogień. - Później też… Zawsze mieliście dla siebie dużo słów - ciągnęłam spokojnie - nawet jeśli na pokaz. Nawet jeśli przez zaciśnięte zęby. Zawsze coś między wami krążyło. - Kiwnęłam głową, bardziej do siebie, niż do wnuczki. - Ludzie, którym jest wszystko jedno, milczą. - Spojrzałam na nią z powrotem. - Wy nigdy nie byliście cisi. - Nie - byli naprawdę blisko, nie „znamy się z widzenia”, blisko w ten dziecięcy, bezczelny sposób, kiedy ktoś jest wszędzie, w twojej przestrzeni, w twoim dniu, w twoich nerwach. - Nadal siedzicie po przeciwnych stronach tej samej ściany i czekacie, aż cegły same się rozsuną? - Pozwoliłam temu zawisnąć między nami. Nie było w tym wyrzutu, tylko zmęczone zdziwienie kogoś, kto widział początek tej historii i nie rozumiał jej obecnego kształtu. Popatrzyłam na nią uważnie.
- Próbuję zrozumieć, w którym momencie dwoje ludzi, którzy potrafili się kłócić, śmiać, gryźć i godzić… Przeszło do etapu, w którym boją się powiedzieć sobie jedną prostą rzecz. - Dodałam, zanim zdążyła się schować głębiej w sobie, nachyliłam się lekko. - Ty nie boisz się rozmowy. Ty boisz się jednego zdania. - Pozwoliłam temu zawisnąć, zanim wypowiedziałam to, co było krystalicznie jasne, nawet bardziej od dzisiejszego rozkładu kart.
- „Kocham cię”. - Powiedziałam to jak fakt. - Możesz powiedzieć „kocham cię, ale twoje znikanie jest paskudne, wóz albo przewóz”. Koniec zdania. Albo „kocham cię, a ty zachowujesz się jak kretyn, nie traktuj mnie jak przystanku, ja jestem destynacją”. Bardzo eleganckie? Nie. Skuteczne? Często. - Deszcz uderzył mocniej o parapet. - Nie „chcę, żebyś wrócił”. Nie „potrzebuję cię”. Nie „może spróbujemy”. Nie „tęsknię”. Tylko „kocham cię”. - Westchnęłam. - Bo widzisz, kochanie… Powiedzenie „kocham cię” nie jest prośbą. To nie jest negocjacja. To jest informacja. Postawienie prawdy na stole i sprawdzenie, kto potrafi przy niej usiąść. - Cisza wypełniła salon, przecięta tylko deszczem i trzaskiem drewna.
„Kocham”, pozwoliłam temu wyrazowi wybrzmieć w mojej głowie, jakby był osobną kartą, dołożoną do rozkładu, jakby ktoś po cichu wsunął między Króla Denarów a Umiarkowanie coś ciężkiego, gęstego, niepodrabialnego.
Oparłam dłonie na kolanach. Światło ognia przesuwało się po dywanie, po nogach stolika, po brzegu kart, jakby próbowało znaleźć dla siebie miejsce.
- Miłość nie potrzebuje pozwolenia. Relacja tak. Związek tak. Decyzje tak. Wspólne życie tak. Ale miłość nie. Miłość nie wymaga zgody drugiej strony. - Westchnęłam. - Mówisz, że chciałabyś mieć szansę coś z tym zrobić. Ale żeby coś zrobić, trzeba najpierw wyjąć to z szuflady. - Spojrzałam na nią twardziej. - Nie przyprowadza się „nikogo” na rodzinne święta. Co dokładnie powstrzymuje cię przed powiedzeniem mu tego na głos? - Przerwałam. - I nie mów mi „bo on odszedł”. Pytam o ciebie. - Pokiwałam głową powoli. - Co się stanie, jeśli mu to powiesz? - Pozwoliłam ciszy opaść.
- Powie, że nie kocha? - Wzruszyłam ramionami. - Wtedy nie ma złudzeń.
Tu musiała po prostu zadać sobie pytanie, czy chciałaby gonić za kimś, kto na tak poważne deklaracje postanowiłby zareagować oschle i odpychająco.
- Powie „nie teraz”? - Uniosłam brew. - A dlaczego nie teraz? I co to właściwie znaczy? - Rozłożyłam dłonie, z całym szacunkiem, nikt z nas nie robił się młodszy, a świat nie stawał się lepszy, odkładanie rzeczy na „później”, zwłaszcza w miłości, nie miało żadnego sensu. Było domeną tchórzy, a przecież żadne z nich nie było tchórzem, byli pogubieni, pełni obaw, ale nie tchórzliwi, nigdy bym tak nie powiedziała, nie o tym.
Westchnęłam.
- Co się stanie, gdy to padnie wprost do adresata, nie w pustą przestrzeń, nie w głębi serca, nie w gestach, tylko w słowach? Powie, że nie może cię kochać? Wtedy wiesz, na czym stoisz. Powie „zaczekaj”? Dlaczego? I co to właściwie sygnalizuje, jakie są pobudki, fakty? - Rozłożyłam dłonie. - Usłyszysz „nie”? To przynajmniej nie będzie próżni. Usłyszysz „nie teraz”? To zapytasz „dlaczego”. Usłyszysz „nie wiem”? To powiesz „to się dowiedz”. - Podniosłam palec i spojrzałam na nią spod przymrużonych powiek, tym spojrzeniem starszej kobiety, która widziała już kilka pokoleń ludzkiej głupoty i uporu.
- Prudie, zawieszenie jest gorsze niż odmowa. Bo odmowa zamyka drzwi na zewnątrz, jednocześnie nie wpuszczając cię do środka. Zawieszenie trzyma cię w korytarzu. - Wino zaszumiało mi lekko w głowie, ale myśli były trzeźwe. - A wiesz, co jest najgorsze? Ta przestrzeń pomiędzy. Bo w niej człowiek gnije powoli. W odmowie przynajmniej jest ściana. Można się o nią oprzeć. - Nie powiedziałam tego dobijająco, raczej rzeczowo, jak fakt, który warto zanotować. - Bo inaczej całe życie można chodzić wokół tego jednego zdania, jak wokół starego drzewa w ogrodzie. Oglądać je z każdej strony, analizować korę, liczyć liście… I nigdy nie posmakować owocu. - Odchyliłam się w fotelu, czując ciężar własnych kości, własnego wieku, własnych decyzji, które też kiedyś były wypowiadane albo przemilczane.
Sięgnęłam po kieliszek, chociaż był prawie pusty.
- I powiem ci coś jeszcze, skoro już jesteśmy szczere. - Przechyliłam głowę. - Nikt nie rodzi się z wbudowanym programem „porzucaj ludzi, kiedy robi się trudno”. Tego się uczy. A skoro można się nauczyć, można się też oduczyć.
Upiłam solidny łyk i machnęłam ręką trochę zbyt szeroko.
- Widzisz, kochanie, ja wychowałam się w świecie, w którym ludzi uczono, że decyzje są święte, a nawyki niepodważalne. - Machnęłam lekko ręką, po czym zaśmiałam się cicho, pod nosem.
Siedziałam naprzeciwko niej w fotelu, który pamiętał jeszcze czasy, gdy w tym domu palono inne drewno i prowadzono inne rozmowy, materiał skrzypiał cicho przy każdym moim ruchu, przypominając mi o tym, że wszystko, co stare, miało swoje zdanie na temat teraźniejszości. W salonie panowało to szczególne półmroczne ciepło, jakie daje tylko kilka lamp zapalonych naraz i ogień w kominku, który nie płonie dziko, tylko oddycha spokojnie, równym, głębokim rytmem. - A potem bardzo szybko nauczyłam się, że to piękna bajka serwowana dla tych, którzy nie powinni wiedzieć, jak działa wpływ. - Cisza na moment wypełniła salon, przecięta tylko deszczem i trzaskiem drewna. Za oknami nadal lało, nie tak zwyczajnie, nie kapuśniaczkiem - to był ten jesienny deszcz, który nie pyta o pozwolenie, tylko wali w szyby ciężkimi kroplami, spływa po nich grubymi smugami i zamienia ogród w czarną, połyskującą plamę, drzewa uginały się pod wiatrem, a ich gałęzie raz po raz rzucały na ściany cienie przypominające długie palce
- Ludzie mówią „tacy już są”. A ja ci powiem, że to jest wybór powtarzany tak długo, aż zaczyna wyglądać jak przeznaczenie. - Zaśmiałam się cicho, nie wesoło, tylko z odrobiną wewnętrznej przekory i świadomości tego, jak bardzo to było niewłaściwe myślenie, i zarazem, jak częste. - Są takie przyzwyczajenia, których naprawdę nie ruszysz. Jak skarpetki nie tam, gdzie trzeba, wstawanie bladym świtem bez większego powodu, zostawianie noża na skraju zlewu „na potem”. Ale są też takie, które pękają, kiedy trafiają na odpowiednią osobę. - Obróciłam kieliszek w palcach. - Mężczyźni lubią mówić, że są samotni w swoich wyborach, bo to brzmi doroślej. Ale prawda jest taka, że większość decyzji podejmujemy pod wpływem kogoś. Albo z powodu kogoś. - Obróciłam kieliszek w palcach, rozmawiałyśmy już długo - za długo, jak na jeden wieczór, ale za krótko, jak na to, co naprawdę trzeba było powiedzieć. - A ty, w swoim „nie chcę naciskać”, popełniasz podstawowy błąd poznawczy. Mylisz wpływ z manipulacją. Manipulacja to ciągnięcie za sznurki. Wpływ to bycie kimś, od kogo trudno się odchodzi. - W mojej głowie znów pojawił się ogród i jej głos, pewny, gdy nazywała go idiotą, on zawsze wtedy milkł na chwilę, a potem wracał do swojej gadki. Może nie był to podręcznikowy przykład wpływu, ale nie z tego powodu zapadł mi w pamięć. - Oczywiście, że nie możesz zmusić kogoś, żeby został. Ale wpływać? Och, Prudence. Ludzie wpływają na siebie cały czas. Nawet o tym nie wiedząc. I teraz chcesz mi powiedzieć, że nagle stał się kimś, kto potrafi odciąć się emocjonalnie jednym ruchem różdżki? Myślisz, że teraz nagle zapomni, jak się oddycha twoim zapachem? - Pozwoliłam temu pytaniu opaść między nami, jakby było kolejną kartą, dołożoną do rozkładu, który i tak był już ciężki i niewygodny. - Ten dzieciak nie orbitował wokół ciebie przez pół życia dlatego, że mu się nudziło. To nie była chęć posiadania. To było przywiązanie. - Pokiwałam głową powoli. - Jeśli wróci, a wróci, bo ten typ tak ma, ty znowu będziesz milczeć, dusić się w sobie, a on znowu będzie milczeć i uciekać, za pięć lat będziemy miały dokładnie tę samą rozmowę. - Nie potrzebowała bajki, potrzebowała prawdy, nawet jeśli ta była chropowata. - Nie mówię, że masz go gonić, pisać listy, nie daj Merlinie, wybaczać od progu. Nie mówię ci, co masz zrobić. Mówię ci za to, że masz prawo być wściekła i masz prawo go z tym skonfrontować. Masz prawo powiedzieć „kocham cię”, „ale jesteś idiotą” i jednocześnie „twoje znikanie mnie niszczy”, „czy zamierzasz coś z tym zrobić?”. - Upiłam solidny łyk wina i machnęłam ręką zbyt szeroko jak na damę. - I mówię tylko, że mówienie „nie mam żadnego wpływu” jest równie nieprawdziwe, jak mówienie „to wszystko moja iluzja”.
Cisza zapadła powoli, ciężka, ale uczciwa, ogień w kominku przygasł na moment, potem znów się rozjarzył, deszcz wciąż bębnił o szyby. Patrzyłam na nią długo, nie z litością, z obecnością, i wiedziałam, że jeśli coś ma się w tej historii zmienić, nie zacznie się od kart - zacznie się od jednego zdania.

Najwyraźniej nadszedł moment, w którym Prudence przestała oszukiwać samą siebie. Łatwo było jej przyjąć wcześniejszą narrację, w ten sposób nie musiała się skupiać na swoich uczuciach, mogła mówić o tym, że miłość nie istniała, że nie dało jej się odnaleźć, jednak nadszedł moment, w którym musiała stawić czoła temu, co faktycznie czuła. Ellie miała w sobie ten dar, który powodował, że przestawała się zastanawiać nad tym, czy powinna mówić to wszystko, po prostu postanowiła to z siebie wyrzucić, być może właśnie tego potrzebowała? Karty były pretekstem do rozmowy, wiedziała o tym, całkiem skutecznie ją otworzyły, a skoro zaczęły już rozmawiać, to nie miała oporu przed tym, aby mówić, to była jej babcia, mogła jej się przyznać do tego, co w niej siedziało.

Oczywiście, że Ellie wyłapała tę wcale nie taką drobną zmianę w jej podejściu, nie spodziewała się, że będzie inaczej, była czujna, jak zawsze, nie znała chyba lepszego obserwatora od swojej babci, nic jej nigdy nie umykało.

- Nic Ci nie umyka, prawda? - Spojrzała na babcię poprawiając koc na swoich ramionach, wpatrywała się w nią przez dłuższą chwilę. Musiała z kimś o tym porozmawiać, nie sądziła, że mogłaby trafić lepiej, więc zamierzała dalej brnąć w tę rozmowę, być może Ellie jako osoba ze zdecydowanie większym doświadczeniem będzie potrafiła jakoś pomóc jej sobie poradzić z tym całym ciężarem, który aktualnie ją przygniatał.

- Nie krępuj się, pewnie właśnie tego potrzebuję. - Uprzedziła ją nawet o tym, co zamierza zrobić, co było całkiem miłe. Zdawała sobie sprawę z tego, że to nie będzie przyjemna rozmowa, nie spodziewała się głaskania po głowie, Ellie nie należała do takich osób, raczej skłaniała się ku temu, aby otwierać oczy i skłaniać do działania, co sama Prudence uważała za lepszą metodę.

Zmrużyła oczy, kiedy kobieta zaczęła mówić, słuchała jej uważnie, bardzo uważnie, miała świadomość, że potrafiła zauważyć więcej niż ktokolwiek inny. To było dla niej całkiem jasne. - Nie chciałam się narzucać... - Zaczęła mówić, ale czy to w ogóle było jakimkolwiek wytłumaczeniem? Naprawdę. Kiedy Ellie mówiła o tym w ten sposób, to cóż, miała rację, to właśnie tak wyglądało. Czy była w stanie coś osiągnąć stojąc obok i nie mówiąc zbyt wiele? Nie sięgała po proste słowa, to raczej wyglądało na domyśl się, czego chcę, co czuję, co myślę. Była bierna, czy jej się podobało, czy nie - to musiało zostać odebrane w ten sposób. Westchnęła ciężko, że też sama nie była w stanie tego dostrzec.

- Kiedy tak o tym mówisz, to faktycznie trudno jest osiągnąć cokolwiek w taki sposób. - Uniosła kieliszek do ust i upiła spory łyk wina. Docierał do niej sens tego, co widziała Ellie, miała rację, to wszystko co mówiła było prawdą. Wydawało jej się, że ona była odważna, że stała w miejscu, tylko co z tego, jeśli nic nie powiedziała, obawiała się wspominać o swoich uczuciach, bała się reakcji, a może jej braku, sama nie do końca wiedziała dlaczego nie robiła nic konkretnego tylko po prostu przystawała na to co mieli, chociaż wiedziała, że chciałaby czegoś więcej. Był to strach, na pewno bała się tego, że jeśli zbytnio się otworzy to może pozostać odrzucona, tylko, że przecież to byłoby lepsze od tkwienia w miejscu.

- Wtedy byliśmy dziećmi i wszystko było łatwiejsze? - Spoglądała na Ellie, nie do końca była przekonana, że ten argument wystarczy, bo właściwie zdawała sobie sprawę z tego, że nie do końca jej pytanie można było nazwać jakimkolwiek argumentem. Tak, byli dziećmi, jednak wtedy dużo łatwiej przychodziła im szczerość, nie mieli problemu z tym, aby dzielić się swoimi przemyśleniami, teraz wyglądało to zupełnie inaczej. Obawiała się tego, że może odebrać jej słowa w nieodpowiedni sposób, nie chciała go do siebie zrazić, bo bała się, że przez to może go stracić, kiedyś nie podchodziła do tego w ten sposób. - Niby wiem, że to jest ta sama osoba, ale boję się, że ten czas, który upłynął mógł coś zmienić. - Niby miała dowody na to, że wcale tak nie było, nadal coś ich do siebie ciągnęło, nadal do siebie lgnęli, jednak pojawiały się te irracjonalne domysły, które wcale nie ułatwiały jej odnalezienia się w tej całej sytuacji. Oczywiście, że rozmowa mogła wyjaśnić jej wszystkie wątpliwości, ale przecież to było zbyt proste...

- Tylko, że ustaliliśmy, że to tylko chwilowe, wiedziałam na co się pisze, jak mogłabym wymagać od niego czegoś więcej? - Kiedy Ellie tak o tym mówiła, to faktycznie nie układało się tak jak ona to widziała, czy faktycznie poszedłby z nią do jej rodziny, gdyby traktował to tak, jak sobie ustalili? Teraz nie wydawało jej się to takie proste, jak na samym początku, nie poszedłby z nią do jej domu gdyby chociaż odrobinę mu na niej nie zależało, tylko dlaczego to wszystko było takie pogmatwane? Wypuściła głośno powietrze z płuc, nadal czuła ten okropny ciężar, który miażdżył ją gdzieś w środku.

- Po prostu nie chciałam niczego robić na siłę, wymuszać, liczyłam na to, że może go oświeci? Sama nie wiem na co liczyłam. - Kontynuowała, rozumiała do czego zmierza Ellie, ale jakoś trudno jej było uwierzyć w to, że to nie było takie proste, jak się jej mogło wydawać.

Gdyby się nad tym zastanowić, to faktycznie nie poprosiła go o to, aby przy niej został, nie powiedziała mu, co do niego czuje, nie sięgnęła po te najprostsze słowa, liczyła na to, że domyśli się co siedzi w jej głowie, a to przecież też nie było takie oczywiste. Jasne, była tutaj, nigdzie się nie ruszała, ale czy to było wystarczającym powodem na to, żeby przy niej został, nie miał świadomości, co do niego czuła, też mógł odebrać to na swój sposób.

Ellie przyglądała się jej przez dłuższą chwilę. Prudence miała wrażenie, że jest w stanie wyczytać z niej wszystko, jakby patrzyła przez nią i docierała do tych najgłębszych miejsc. Nie sądziła, że cokolwiek może ukryć się przed babcią, zresztą chyba potrzebowała tego, aby wyciągnęła wszystko na zewnątrz skoro sama nie potrafiła tego zrobić. Jej lata doświadczenia, obserwacji ludzi powodowały, że potrafiła to robić lepiej od większości jej znanych osób.

- Czy ja wiem, po prostu daliśmy sobie czas, wykorzystaliśmy go odpowiednio, miałam się nie zakochiwać, wiedziałam, że to może nie wypalić, ale nie umiałam inaczej? Tak naprawdę nie musiałam się zakochiwać, mam wrażenie, że to było gdzieś we mnie, że nigdy nie przestałam go kochać, pomimo tego, że minęło tyle lat, czy to nie jest głupie? - Nie miała pojęcia, że w ogóle tak się da, po tylu latach wystarczyło kilka dni do tego, aby znowu przywykła do jego obecności, przyzwyczaiła się do tego, że był przy niej, kiedy go zabrakło dotarło do Prue, że to nigdy nie miało być takie proste, że od samego początku powinna się spodziewać, że tak się wszystko potoczy, chociaż przystała na ten chwilowy romans, który sobie obiecali.

Ellie nie przestawała mówić, Prue zaciskała palce mocniej na kocu. Miała rację, kiedy ona tak o tym mówiła to wydawało się najbardziej logiczne, powinna wypowiedzieć te słowa, bardzo proste, one mówiły wszystko, tylko broniła się przed tym, bo bała się odrzucenia, lękała się tego, że mógłby po tym wszystkim odejść, tylko, że faktycznie, czy to było gorsze od tego zawieszenia, niepewności? Nie wydawało jej się, jak zawsze miała rację.

- On zawsze był dla mnie kimś więcej, to nigdy nie był nikt. - Wiedziała o tym, Ellie doskonale zdawała sobie z tego sprawę, dużo szybciej niż ona połączyła kropki. Jak widać już w przeszłości potrafiła dostrzec więcej, mimo, że dla niej samej to nie było takie oczywiste. Potrzebowali czasu, aby sobie to uświadomić, no ona potrzebowała czasu, bo nie miała pojęcia, jak to wyglądało z jego strony, czy również czuł się podobnie? Nie wiedziała, bo nie zapytała, przyjęła, że te początkowe ustalenia były tym, czego chciał. Nie poinformowała go o zmianie, która w niej zaszła, która się pojawiła, bo sama nie miała pojęcia, kiedy dokładnie się to wydarzyło, być może na samym początku już czuła, że to nie będzie takie proste, jak im się mogło wydawać.

- Masz rację, nic się nie stanie, a przynajmniej będę mieć świadomość na czym stoję, jednak sama wiesz, że to nie jest takie proste. - Wiedziała, że Ellie mówiła z sensem, jednak nigdy nie było jej łatwo mówić o uczuciach, raczej chowała je bardzo głęboko w sobie, unikała słów, które niosły ze sobą wartość, był to odruch obronny, po tym wszystkim co ją spotkało. Powinna nad tym popracować, obawiała się jednak, że mogło być na to za późno, że straciła swoją szansę, bo przecież pozwoliła mu odejść, tak po prostu.

- Pewnie tego się już nigdy nie dowiemy, bo zmarnowałam możliwość, nie ma go, nie wiem, czy wróci, mogłabym spróbować coś zmienić, tylko, co jeśli jest już za późno? - Nie miała pewności, że dostaną od losu kolejną szansę, miała czekać, aż znowu się tu pojawi, szukać go? Nie wiedziała, co powinna zrobić, jak się zachować.

- Ty zawsze byłaś odważniejsza od reszty ludzi. - Podziwiała Ellie, niekoniecznie była jednak gotowa postępować w ten sam sposób co jej babcia, różniły się charakterami dość mocno, Prue zawsze była bardziej wyważona.

- Dlaczego Ty zawsze masz odpowiedź na wszystko? - Uniosła wzrok i przyglądała się Ellie przez dłuższą chwilę, nie miała pojęcia jak to możliwe, że miała w sobie tyle mądrości życiowej, znała odpowiedzi na wszystkie pytania, które ją nurtowały. - Nie wiem, czy jestem osobą, która zasługuje na zmianę, która jest w stanie zmienić czyjeś przyzwyczajenia, tak, wiem, nigdy się tego nie dowiem, jeśli nie powiem, co czuje, obawiam się jednak, że zbyt późno dotarło do mnie, że wystarczyło się do tego przyznać, powiedzieć o tym. - Żałowała, że wcześniej nie skonsultowała się z Ellie, naprawdę obawiała się tego, że może być już zbyt późno na pewne sprawy, że los nie da im kolejnej szansy.

- Pozostaje mi wierzyć w to, że to nie był ostatni raz, wydajesz się być przekonana, że wróci, ja nie mam w sobie tak wiele optymizmu, bo sama wiesz, że to wszystko jest skomplikowane, on nie jest tu bezpieczny, czy faktycznie mam w ogóle prawo marzyć o tym, że postanowi zaryzykować wszystko i wrócić do mnie? To byłoby samolubne. - Pomimo swojej złości i rozżalenia, wiedziała, że problem jest dużo bardziej złożony niż mogłoby się wydawać. Nie znajdowali się w najlepszej pozycji, nie uciekał bez powodu, to też miało znaczenie.

- Wiesz, zawsze wydawało mi się, że to było jednostronne, to przywiązanie, podczas ostatnich tygodni wytłumaczył mi, że się myliłam, że to nie wyglądało do końca tak, jak myślałam, więc możesz mieć rację, nie wiem tylko, czy nie jest zbyt późno na tę rozmowę. Wydajesz się być przekonana o tym, że wróci, a co jeśli nie? - Jak zawsze nie spoglądała na świat, aż tak optymistycznie, niby karty sugerowały swoje, ale obawiała się tego, że mogło być inaczej.

- Jeśli wróci, jeśli się tu pojawi to się otworzę, powiem co mi leży na sercu, powinnam to była zrobić wcześniej. - Ellie miała rację - jak zawsze, nie mogła jej tego odmówić. Widziała więcej, potrafiła znaleźć wyjście z każdej sytuacji. Przyznanie się do swoich uczuć mogło być początkiem, albo końcem, ale nie skończyłoby się na tym zawieszeniu w próżni, w którym teraz tkwiła, bo w sumie niczego nie wiedziała tak do końca.

- Dziękuję, że otworzyłaś mi oczy, patrzyłam ale nie widziałam. - Łatwo było jej się pogodzić z myślą, że tak miało być, że nie mogła zrobić nic więcej, jednak Ellie uświadomiła jej, że było zupełnie inaczej. Miała moc sprawczą, mogła zobaczyć, co przyniesie jedno głośno wypowiedziane zdanie, którego się tak bała, pozostawało jej wierzyć, że będzie miała okazję powiedzieć je na głos, przed nim.

Deszcz nie zelżał ani na moment. Siedziałam w tym samym fotelu, który zajmowałam od początku wieczoru, chociaż miałam wrażenie, że minęły całe lata, odkąd zapaliłam pierwszą lampę - w tym, w którym spędziłam już setki wieczorów, ale tego konkretnego nie porównałabym już z żadnym wcześniejszym, ten miał swój wyjątkowy rytm - podobny, ale wciąż inny, niż wszystkie rozmowy o nieszczęśliwej miłości, jakie kiedykolwiek odbyłam - nie usiłowałam oszukiwać się, dlaczego tak było, wiedziałam to aż nazbyt dobrze, nawet jeśli naprawdę żałowałam, że do tego doszło. Zawsze chciałam wierzyć w to, co właśnie po raz kolejny rozpadło się na moich oczach, tyle tylko, że tym razem z większym, bardziej donośnym i druzgocącym hukiem, aniżeli wcześniej, co również nie było dla mnie zaskakujące - trudne, tak, ale nie szokujące, drugie straty tej samej relacji zwykły boleć po dwukroć mocniej. Stłumiłam westchnienie, racząc się łykiem wina, wolną dłonią sunąc po obiciu fotela - materiał pod palcami był znajomy, lekko wytarty na podłokietnikach, pamiętał więcej trudnych chwil, niż ja sama byłam w stanie przywołać bez oddawania się melancholii. Ogień w kominku trzymał się uparcie, nawet bez dokładania drwa, raz przygasając, raz podnosząc się krótkimi językami światła, które przesuwały się po dywanie, po nogach stolika, po krawędziach kart tarota. Lampy rzucały bursztynowe kręgi na ściany, pełne książek i dawnych fotografii, a ciężkie zasłony tłumiły świat zewnętrzny do postaci jednostajnego, głuchego bębnienia o szyby. Powietrze było gęste od zapachów - dąb z kominka, wino, kadzidło dogasające na parapecie i coś jeszcze, coś cieplejszego, kojarzącego się z lepszymi czasami - ten dom zawsze reagował na emocje, skrzypiał wtedy ciszej, oddychał wolniej, pachniał inaczej. Właśnie dlatego tak bardzo lubiłam to miejsce, zawsze kojarzyło mi się z bezpieczną ostoją, nawet jeśli w ostatnich dekadach zaczęło stawać się dla mnie bardziej przystankiem pomiędzy innymi mieszkaniami, punktem na mapie podczas wyjazdów służbowych i prywatnych podróży.
Za oknami deszcz nie ustawał, tylko zmieniał tempo, raz przyspieszając, raz zwalniając, uderzając w szyby z uporem. Patrzyłam na Prudence uważnie, na sposób, w jaki trzymała ramiona, jakby wciąż było jej chłodno, chociaż w pokoju panowało przyjemne ciepło - na jej dłonie, splecione zbyt mocno, jak gdyby obawiała się, że jeśli je rozluźni, coś się z niej wysypie, a przecież właśnie o to chodziło, o uwolnienie wszystkiego, co dotąd trzymała wewnątrz. Znałam ten gest aż za dobrze, sama robiłam tak kiedyś, zanim nauczyłam się trzymać ręce luźno i pozwalać myślom wybrzmieć. Zmrużyłam oczy, słuchając jej uważnie, bardzo uważnie, bo w tym, co mówiła, było więcej prawdy, niż - jeszcze chwilę temu - sama chciała dopuścić, robiłyśmy postępy, nawet jeśli w jej własnych oczach mogły to być nieduże kroczki, dla mnie były to kamienie milowe. Głos Prue był teraz spokojniejszy, niż ktokolwiek mógłby wymagać od niej w obliczu tego, co wibrowało w jej wnętrzu. Nie było w nim histerii, nie było rozedrgania, była decyzja, jeszcze nie do końca oswojona, ale już obecna, jak ciężki kamień w kieszeni płaszcza. Widziałam to już wcześniej - ten moment, kiedy człowiek po raz pierwszy decydował się powiedzieć na głos, że zrobi coś inaczej - to nie było spektakularne,  nie brzmiało jak przełom, to było raczej ciche kliknięcie w środku, jak otwarcie drzwi, by nie stać już w tym korytarzu pomiędzy.
Przez chwilę nie komentowałam tego, co dotarło do moich uszu - pozwoliłam jej dojść do własnych wniosków, bo czasem człowiek musi sam usłyszeć echo swoich myśli, żeby zrozumieć, co właściwie mówi, czasem to, co wypowiedziane własnymi ustami, ma większą wagę niż najlepsza rada z zewnątrz - dopiero kiedy umilkła, odetchnęłam cicho, sięgnęłam po kieliszek, upiłam niewielki łyk wina i pozwoliłam, by cierpkość rozeszła się po moim podniebieniu. Były chwile, w których lepiej było dać sobie kilka sekund, zanim wypowie się zdanie, którego nie da się cofnąć.
- To nie kwestia wybitnej percepcji, kochanie. To tylko doświadczenie i odrobinę wyczucia czasu. - Zaprzeczyłam, chociaż to nie było do końca tak, że się z nią nie zgadzałam, rzeczywiście byłam spostrzegawcza, ale nie uznawałam tego za mój naturalny dar - wręcz przeciwnie - po prostu przeżyłam dostatecznie dużo, by rozpoznawać konkretne schematy, słyszeć słowa i wysnuwać wnioski.
Nie o mnie jednak była ta rozmowa.
- Wiesz, co jest najtrudniejsze w mówieniu o swoich uczuciach? - Zapytałam cicho, odrobinę odbijając od tematu mojej osoby, ponieważ to nie ja byłam tu ważna. - Nie to, że ktoś może je odrzucić. Tylko to, że od tej chwili nie możesz już udawać, że ich nie znasz i nie wiesz, czego naprawdę chcesz. - Odchyliłam głowę, pozwalając mojemu spojrzeniu na moment uciec w stronę okna - ogród tonął w czerni, stare drzewa uginały się pod wiatrem, ich gałęzie rzucały na ściany długie, chwiejne cienie. - Dopóki milczysz, wszystko jest potencjałem. Każda wersja świata jest jeszcze możliwa. Kiedy mówisz „kocham”, nawet we własnej głowie, świat się zawęża. Zostaje kilka scenariuszy. I każdy z nich coś zamyka. - Czułam ciężar własnego ciała, własnego wieku, wszystkich rozmów, które już kiedyś prowadziłam w podobnych okolicznościach, zbyt wielu z nas odkładało prawdę na „później”, jakby „później” było miejscem, a nie wymówką. - Powiem ci coś z perspektywy kogoś, kto widział za dużo rozstań i za mało rozmów. - Przechyliłam głowę. - Najczęściej nie rozbijamy się o brak miłości. Rozbijamy się o brak odwagi w jej nazwaniu. - Uśmiechnęłam się krótko, bez radości, znałam ten tryb warunkowy aż za dobrze. Słuchałam jej dalej, nie przerywając, kiedy mówiła o nienarzucaniu się, o liczeniu na oświecenie, o tym czekaniu, które miało być delikatnością, a okazało się bezruchem, kiedy skończyła, westchnęłam cicho.
- Nie chciałaś niczego wymuszać. - Powiedziałam spokojnie, pokiwałam głową. - Rozumiem. Tylko że między „nie wymuszać” a „nic nie mówić” jest cała przestrzeń, w której mieszka szczerość. Odwaga to powiedzenie prawdy. Nachalność to próba sterowania cudzą odpowiedzią. - Pokiwałam głową, góra-dół. - Pragnienie czyjejś obecności nie jest naciskiem. - Zniżyłam głos. - Naciskiem byłoby żądanie, żeby ten ktoś się poświęcił. Narzucanie się to nie jest to samo, co mówienie o uczuciach. To są dwie różne rzeczy, które ludzie lubią pochopnie wrzucać do jednego worka. - Nie namawiałam jej do tego, by robiła coś całkowicie wbrew swojej naturze, nie zamierzałam podpuszczać wnuczki do konfrontacji, do tworzenia manifestu oczekiwań - nawet nie do tej z pozoru wielce romantycznej, filmowej sceny, w której zaczęłaby wyrzucać słowa na papier, by wysłać emocjonalny list do obiektu swoich uczuć, albo - co gorsza - zaczęłaby go szukać, by mu go odczytać w twarz. Co to, to nie. Próbowałam jedynie delikatnie pchnąć ją tylko ku tej normalnej, niewygodnej, ale bardzo ludzkiej, związkowej rozmowie, która polegała na mówieniu rzeczy na głos, nawet kiedy serce waliło jak oszalałe. - Wiesz - kontynuowałam spokojnie, bardziej do przestrzeni niż bezpośrednio do niej - zawsze mnie fascynowało, jak łatwo ludzie dają się przekonać, że „nie robić nic” jest neutralne, czasem nawet wręcz cnotliwe. Wystarczy tylko kilka ostrzeżeń, parę zdań rzuconych przez kogoś, kogo uważa się za autorytet, by zasiać ziarno, z którego później kiełkują wątpliwości. - Ponownie sięgnęłam po kieliszek, wina było już niewiele, przechyliłam go lekko, obserwując, jak ciemnoczerwona ciecz zbiera się przy krawędzi szkła. - Sama też to robiłam, nie zrozum mnie opatrznie, zanim zorientowałam się, że to przecież też jest ruch. Tylko do wewnątrz. - Upiłam mały łyk i odstawiłam kieliszek z powrotem na stolik, obok talii kart. Ogień przygasł na chwilę, potem znów ożył, rzucając ciepłe światło na jej policzki i mokre jeszcze końcówki włosów, za oknami wiatr jeszcze mocniej poruszył gałęziami drzew, cienie na ścianach przesunęły się o centymetr.
- Wiesz, co jest największym paradoksem? Nie to, że pary, które nie mogłyby być ze sobą szczęśliwe, tak często się rozmijają. Tylko to, że wartościowi ludzie zaczynają minimalizować własne pragnienia i możliwości, żeby obu stronom łatwiej było przeżyć konsekwencje niepodjętych decyzji. - Patrzyłam na nią długo, na tę znajomą mieszankę siły i kruchości, na kobietę, która wciąż nosiła w sobie dziewczynkę, gotową kiedyś powiedzieć wszystko jednemu konkretnemu chłopakowi. Nie mówiłam tylko o niej, z pewnością to wiedziała, te słowa tyczyły się całego obrazu, jaki miałam przed sobą, a ja nie chciałam już dłużej ukrywać mojej opinii na temat wkładu autorów. Przez chwilę w salonie było słychać tylko deszcz i ciche trzaski drewna, to stwierdzenie o przeszłych czasach zawisło między nami.
- Zastanów się, czy naprawdę było łatwiej wtedy, gdy byliście młodsi. - Podjęłam dalej, powoli, w momencie, który uznałam za słuszny. - Mieliście rodziców nad głowami. Cudzą decyzyjność. Reguły, których nie ustalaliście sami. Presję nazwisk, oczekiwań, całej tej chorej infrastruktury dorastania w naszym świecie. A mimo to potrafiłaś mu powiedzieć rzeczy, które narastały głęboko w tobie. Więc czy naprawdę chcesz myśleć, że dziś jest trudniej dlatego, że jesteście dorośli? A może dziś jest trudniej, bo dostrzegliście, że macie więcej do stracenia? - Pozwoliłam sobie na cień szczerości, który zwykle trzymałam dla siebie. - To nie było łatwiejsze. To było tylko pozornie mniej ostateczne. - Przesunęłam się minimalnie do przodu, zrobiłam lekki gest dłonią, nie powiedziałam tego ostro, ani trochę, powiedziałam to wyjątkowo łagodnie, po prostu wskazując różnice w perspektywie, którą mogła, ale nie musiała przyjąć. - Mogliście się pokłócić, trzasnąć drzwiami, a następnego dnia znów siedzieć obok siebie, bo świat was do tego zmuszał. - Pokiwałam głową, nie mówiłam tego, żeby ją zawstydzić, mówiłam to, bo pamiętałam, naprawdę pamiętałam tę dziewczynkę z ostrym językiem, nastolatkę, która potrafiła walczyć o jedno zdanie, jakby od niego zależał porządek świata. - Teraz świat się wtrąca mniej. Za to wy wtrącacie się bardziej. - Albo przynajmniej powinno było tak być, jednak tego nie planowałam już mówić - nie odbierałam jej tego, by sama mogła dotrzeć do własnych wniosków - ludzie potrzebują swoich mostów nad przepaściami. - Ale wiesz, co jest najbardziej przewrotne? - Ciągnęłam. - W moim odczuciu, wtedy było obiektywnie trudniej. Nie decydowaliście o tym, gdzie mieszkacie. Nie decydowaliście o tym, jak wygląda wasza przyszłość. Nie decydowaliście nawet o wielu drobnych sprawach dnia codziennego. Teraz jest odwrotnie. Teraz wszystko jest wasze. Każde „tak”. Każde „nie”. Każde przemilczenie. Inni mają na to wpływ, oczywiście, ale kształt ostatecznej decyzji należy do was, bo to wy ponosicie ostateczne konsekwencje każdego podjętego wyboru. - Nie owijałam tego w bawełnę, ona nie potrzebowała pocieszenia, potrzebowała prawdy. Powiedziałam to spokojnie, bez emfazy, chciałam, żeby to, co powiem, nie było kolejną mądrą sentencją do kolekcji - nie było w tym dramatyzmu, tylko rzeczowa obserwacja. Nie czekałam na odpowiedź, bo obie znałyśmy prawdę, nie było lepiej, nie było gorzej, po prostu ryzyko przybrało inny kształt - teraz miało twarz dorosłości, historię, bilans zysków i strat.
„Boję się, że ten czas mógł coś zmienić” nie było wymówką, było przyznaniem się do bardzo starego, bardzo ludzkiego lęku - tego, który pojawia się zawsze wtedy, gdy wspomnienie zaczyna konkurować z teraźniejszością.
- Widzisz - zaczęłam - to, czego się boisz, nie jest głupie ani irracjonalne. To, co właśnie powiedziałaś, jest uczciwe. To jest bardzo ludzkie i przede wszystkim twoje. - Oparłam dłonie na kolanach, splatając palce i kiwając głową, bez potrzeby sięgania po wzniosłe słowa. - Ja mogę widzieć wzory. Mogę powiedzieć, że ludzie nie zmieniają się aż tak fundamentalnie, i jeśli ktoś zmienił się tak bardzo, że to już nie jest ten człowiek, którego znasz… Ty to poczujesz natychmiast, nie będziesz musiała się domyślać, i to będzie najwłaściwszy osąd, jakiego będziesz w stanie dokonać, posiadając informacje, które posiadasz. - Pokiwałam głową powoli - nie powiedziałam tego, żeby ją obarczyć odpowiedzialnością, powiedziałam to, bo to była prawda. - Czas zmienia wszystkich. To nie jest odkrycie. Ale nie wszystkich w ten sam sposób. - Dodałam praktycznie od razu, musząc zgodzić się z tak często padającymi słowami. - Mogę pamiętać go jako chłopca, potem jako młodego mężczyznę. Mogę zgadywać, co jest maską, a co mechanizmem obronnym - ciągnęłam wolno - ale tylko ty masz punkt odniesienia, którego nikt inny nie ma. Ty możesz wiedzieć, na co możesz sobie pozwolić. Ty jesteś w stanie powiedzieć, co było między wami naturalne, a co zawsze wymagało wysiłku. Ty pamiętasz, jak to było „wtedy”, jak wyglądało wasze „przed”, i ty jedna wiesz, jak wygląda „teraz”. Ty byłaś „tam” i jesteś „tu”. - Spojrzałam na nią miękcej, przesunęłam wzrok na jej twarz, dostrzegając to, że była skupiona, jak zawsze, gdy słuchała naprawdę, a nie tylko czekała na moment, by odpowiedzieć - uśmiechnęłam się więc pokrzepiająco. Za oknem deszcz dalej rozmywał świat, ogród był tylko cieniem samego siebie, ciemną masą, w której trudno było odróżnić jedno drzewo od drugiego, pomyślałam, że to dobra metafora - z daleka wszystko wydaje się inne, dopiero z bliska widać, co naprawdę urosło, a co tylko zmieniło kształt. - Tak. Czas zawsze coś zmienia - ciągnęłam - ludzi, relacje, proporcje sił. To jest fakt, nie ma sensu go podważać. Pytanie brzmi nie „czy”, tylko „jak”. Nie każda zmiana oznacza zerwanie ciągłości. Rdzeń zmienia się rzadziej, niż nam się wydaje. - Widziałam ten wewnętrzny rozdźwięk aż nazbyt wyraźnie. Z jednej strony wiedziała, miała dowody, wspomnienia, drobne gesty, napięcia w spojrzeniach, wszystko, o czym mówiła tego wieczoru - dowody na to, że to było coś, co nie zniknęło nawet po latach. Z drugiej strony był strach, zupełnie ludzki, podszyty paraliżującą racjonalnością - ten, który podsuwał myśl, że czas był kimś w rodzaju sabotażysty, który po cichu majstrował przy ludziach, zmieniając ich na tyle, by stali się obcy. Nie było jednej jasnej formuły dla wszystkich przypadków, dla każdej osoby i relacji, a ja nie czułam się w miejscu, by dyskutować z nią na temat czegoś, co było tylko jej, nie moje.
Ogień cicho strzelił, wyrzucając w górę kilka iskier, które zgasły szybciej, niż zdążyłabym je policzyć. Przymknęłam oczy na sekundę, nie dlatego, że mnie zaskoczyła tym kolejnym zdaniem, raczej dlatego, że znałam ten schemat aż za dobrze.
- Rozumiem, skąd to się bierze. - Dodałam po chwili. - Naprawdę. Kiedy ma się już za sobą kilka strat, kilka rozczarowań, kilka historii, które nie skończyły się tak, jak miały, człowiek zaczyna negocjować z rzeczywistością. Zaczyna mówić sobie „byle nie za dużo, byle nie za głęboko, byle nie za szybko”. - Popatrzyłam na ogień. - Tylko że miłość nie działa na zasadzie „byle”. - Cisza między nami zgęstniała, podczas gdy ja patrzyłam na Prue z tą specyficzną mieszanką czułości i zdecydowania, którą miałam tylko do kogoś, kogo kochałam wystarczająco, żeby nie oszczędzać mu rzeczy ważnych - ten dom widział już zbyt wiele prób oszukiwania rzeczywistości, bym miała ochotę dołączać do tego grona. - „Odważniejsza”. - Powtórzyłam cicho, bardziej do siebie niż do niej. Przez chwilę patrzyłam tylko na jej twarz, na zmęczenie w oczach, na ten znajomy upór, który zawsze miała po naszej stronie rodziny, a z którego z jakiegoś powodu nie korzystała, woląc się wycofać. - To bardzo ładne słowo. Wiesz, czym zwykle bywa w praktyce? Zmęczeniem decyzjami. - Uniósł mi się kącik ust, ale był to uśmiech bardziej zmęczony niż pogodny. - Nie mam odpowiedzi na wszystko. - Powiedziałam spokojnie. - Mam tylko więcej przeżytych wersji tych samych historii. - Uniosłam lekko kieliszek, spojrzałam na ciemną taflę wina, ale nie napiłam się od razu.
To, co z niej wychodziło, nie było chaotyczne, było szczere, a szczerość rzadko bywała schludna i ubrana w ładne słowa - widziałam to już tyle razy w życiu, że nie było we mnie ani irytacji, ani zdziwienia, raczej znajoma ciężkość, ta sama, która pojawiała się zawsze, gdy ktoś mylił ostrożność z wycofaniem. Nie było we mnie osądu, była tylko próba uchwycenia proporcji - tego, ile w tym było lęku, a ile ulgi, że wreszcie powiedziała to wszystko na głos.
- Twoja babcia ma w tej dziedzinie doktorat honoris causa. - Powiedziałam bez kokieterii, przesunęłam palcami po brzegu pustego kieliszka, ponownie go uzupełniając i gestem podbródka zadając nieme pytanie, czy chciała, bym zrobiła to również z tym należącym do niej. - Naprawdę. Przerobiłam to w każdej konfiguracji. Ludzie przychodzą, ludzie odchodzą. Czasem zostają tylko na noc. Czasem na sezon. Czasem na jedno lato, które potem pamięta się do końca życia. - Oparłam się głębiej w fotelu i spojrzałam na nią spokojnie, bez osądu. Byłam koneserką tymczasowych układów, Prudence dobrze o tym wiedziała, w naszym świecie zazwyczaj nie mówiło się o tym głośno, ale każdy, kto przeżył więcej niż jedną dekadę, rozumiał, jak to działało. W naszym domu nigdy się z tym nie kryłam, nie owijałam takich spraw w jedwabne wstążki ani nie udawałam, że życie zawsze układa się w porządne, długoterminowe związki z jasną przyszłością. „Na chwilę” bywało wygodne. „Na chwilę” pozwalało nie podejmować decyzji. „Na chwilę” było parasolem, pod którym można było schować się przed odpowiedzialnością. Tymczasowość bywała wygodna, czasem wręcz konieczna, ale miała swoje zasady.
- I właśnie dlatego pozwól, że powiem ci coś z perspektywy osoby, która zjadła zęby na „tymczasowych układach”. - Podniosłam kieliszek, upiłam łyk wina i odstawiłam go z powrotem na stolik, obok kart, które wciąż leżały rozłożone, przez chwilę patrzyłam na jej twarz, zapamiętując ten moment, bo wiedziałam, że takie chwile są rzadkie. - One działają. Naprawdę. - Przeniosłam wzrok na okno, woda spływała po szybie grubymi smugami, rozmywając latarnie w drżące plamy złotego światła. - Kochanki. Kochankowie. Ukrywane kobiety. Mężczyźni wchodzący przez balkony. Dzieci, o których się nie mówi. Małżeństwa z obowiązku i romanse z potrzeby. - Oparłam się ciężej w fotelu. - Znam ten świat aż za dobrze. Ludzie potrafią mieć całe drugie życia schowane za kotarą, trzymając je tam z większym lub mniejszym powodzeniem. Inni nawet nie próbują się z tym kryć, bo nie mają ku temu żadnych powodów, tylko nie chcą się wiązać. - Nie mówiłam tego ze zgryzotą, smutkiem, ani nawet śladem oceny - tak po prostu było. - Tylko że wy dwoje nie jesteście z tego rodzaju gliny. - Rozłożyłam dłonie, to było widać na pierwszy rzut oka, już bardzo dawno temu, Prudence też musiała to wiedzieć, była inteligentna, jak mało kto, ale nawet mądrzy i spostrzegawczy ludzie potrafili się pogubić. - On nie jest typem, który trzyma kobietę w cieniu. Ty nie jesteś typem, który godzi się być czyimś sekretem, przystankiem. - Przechyliłam głowę, kiwając nią jednokrotnie. - Uwierz mi, gdy to mówię, to nie są wasze role. - Zrobiłam krótką pauzę. - Poza tym… - Uniosłam brew. - On nie jest żonaty, prawda? - Nie czekałam na odpowiedź, wiedziałam, że moja wnuczka nie byłaby tak nieroztropna, by mieszać się w podobny układ. - Nie jest zaręczony. Nie ma na palcu obrączki, nie ma przy boku narzeczonej, jak mniemam, nie ma też już kontraktu rodzinnego wiszącego nad głową. - Machnęłam ręką, jednocześnie jednak posyłając pytające spojrzenie w kierunku siedzącej przede mną dziewczyny, bo to było akurat całkiem istotne stwierdzenie w kontekście wszystkiego, co padło do tej pory, każdego z niedopowiedzeń. - Więc nie, nie mówimy tu o kimś uwięzionym w cudzym życiu. - Spojrzałam na nią prosto. - Mówimy o kimś, kto jest po prostu emocjonalnie głupi. - Powiedziałam to bez jadu, bez teatralności, sucho, ale nie nieczułe, tylko bardzo konkretnie, jak werdykt na rozprawie. - Głupi w ten specyficzny sposób ludzi, którzy boją się tego, co czują, więc chowają się za ustaleniami, niepomni tego, że takiej historii nie da się zawiesić na kołku i udawać, że nie istnieje.
Ogień w kominku strzelił cicho.
- „Ustaliliśmy, że to chwilowe” - Powtórzyłam jej słowa. - Nie zrozum mnie źle. To bardzo normalne zdanie. Całkiem zdrowe podejście, bo w przypadku ludzi, którzy naprawdę nie chcą niczego, gwarantuje, że nikt niczego nie straci ani nijak się nie sparzy. - Spojrzałam na nią uważnie. - Problem w tym, że chwilowe relacje mają swoje zalety, ale także zasady. Dyskrecja. Lekkość. Brak splatania światów. - Patrzyłam na nią dłużej, widząc w niej nie tylko kobietę, którą była teraz, ale też dziewczynkę z warkoczami, siedzącą na schodach i udającą, że nie obchodzi jej, czy on przyjdzie. Deszcz nadal bębnił o szyby, jednostajnie, bez pośpiechu, jakby miał nieskończony zapas czasu, a ja spoglądałam na nią z tej samej perspektywy, z której patrzyłam na nią od lat - z miejsca, w którym widzi się jednocześnie dziecko, nastolatkę i dorosłą kobietę, to nie było wygodne miejsce, nie dzisiaj.
- Tymczasowość działa tylko wtedy, gdy nie ma historii, nie ma wspólnego języka, wspólnych odruchów, wspólnej pamięci ciała. Wy mieliście to wszystko, zanim jeszcze nazwaliście cokolwiek. - Nie mówiłam tego surowo, lecz w dalszym ciągu z tą spokojną pewnością, która brała się z obserwowania tych samych schematów przez całe życie. Zamilkłam na moment. - Nic dziwnego, że wystarczyło kilka dni. Przyzwyczajenia nie znikają. One tylko czekają. Czasem bardzo cierpliwie. Przeszłość, jeśli nie jest domknięta, ma tę irytującą właściwość, że wtrąca się do teraźniejszości bez pytania. - Oparłam dłonie na kolanach. - Wiem. Ludzie, którzy są dla nas „nikim”, nie zostają z nami na lata. Nie wracają w snach. Nie wymagają od nas tylu racjonalizacji. - Przesunęłam ręką po spódnicy, układając fałdy materiału, spokojnie, bez triumfu, bez „a nie mówiłam”. „Nikt” jest bezpieczny, „nikt” nie ma historii, „nikt” nie posiada dostępu do miejsc, do których inni nie wchodzą, z „nikim” można się umówić na chwilę, na warunki, na rozsądne zasady. Bycie z kimś „na chwilę” było jak najbardziej zdrowe, kiedy obie strony naprawdę były na tej samej stronie kartki - kiedy „nikt” po cichu nie liczył z „nikim” na więcej, nie miał ukrytej nadziei, że tym razem czas się rozciągnie, zatrzyma się w jednym punkcie, a mgła nigdy nie zrzednie, wiedziałam coś o tym, chwilami aż za dobrze.
- Ludzie często myślą, że dojrzałość polega na tym, żeby nie czuć za dużo. A ja przez całe życie widziałam coś dokładnie odwrotnego. Dojrzałość polega na tym, żeby wiedzieć, co się czuje, i nie udawać, że to nie istnieje. - Zatrzymałam się na moment, przesuwając dłonią po podłokietniku, spojrzałam na jej splecione palce. - Niektóre decyzje zapadają wcześniej, niż jesteśmy w stanie je dostrzec. To są gesty. A gesty mówią więcej niż ustalenia. Słowa są tylko ich echem. - Myślałam o tym, jak wiele razy w życiu widziałam ten moment u różnych ludzi, u siebie samej również - ten punkt, w którym człowiek wiedział już wystarczająco dużo, by nie móc udawać, że „jeszcze nie teraz”. Wiedza nie zawsze dawała ulgę, czasem była ciężarem, który trzeba było unieść, nawet jeśli nogi trochę drżały. - Zauważ coś jeszcze - dodałam ciszej - mówisz o „zmarnowaniu możliwości”, jakby była czymś, co dał wam los, a nie czymś, co tworzyliście latami. To nie była jednorazowa okazja. To był proces, a procesy nie kończą się wymiksowaniem bez pożegnania. - Spojrzałam na nią uważnie. - Rozumiem, że boisz się, iż mogłaś przegapić moment. Ten idealny, właściwy, jedyny, ale takie momenty istnieją głównie w opowieściach. W życiu prawda jest mniej elegancka. Ludzie rzadko mówią właściwe rzeczy we właściwym czasie. A mimo to czasem udaje im się powiedzieć je wystarczająco klarownie. - Przechyliłam głowę, uprzednio nią kręcąc. - Nie musisz teraz robić nic spektakularnego. Nie musisz podejmować decyzji na zapas, na wszystkie możliwe scenariusze. Nie ma instrukcji, jak się zachować w sytuacjach, które są prawdziwe. Są tylko decyzje, które albo zostawiają człowieka w korytarzu zawieszenia, albo pozwalają mu wreszcie stanąć w jakimś pokoju, nawet jeśli nie jest to ten wymarzony. - Westchnęłam cicho. - Jest za to jedna rzecz, której nie powinnaś robić. - Dodałam. - Nie podejmuj żadnego ruchu z miejsca winy. Ani z lęku, że „już nigdy”. To zawsze prowadzi do złych wyborów. Największym błędem w takich momentach jest próba zachowania się „właściwie”. Właściwie dla kogo? Dla wyobrażonej wersji przyszłości, w której wszystko jest jasne i logiczne? - Nie potrzebowałam odpowiedzi. - Nie jesteś w punkcie „za późno”. Jesteś w punkcie „jeszcze nie wiem”. I to jest dużo mniej dramatyczne, niż brzmi. To po prostu etap, w którym nie podejmuje się decyzji za przyszłość, tylko porządkuje się teraźniejszość. Jedyne, co naprawdę możesz teraz zrobić, to przestać karać się za to, że nie wiedziałaś wcześniej tego, co wiesz w tej chwili. To bardzo okrutna forma testu na retrospektywną mądrość, wierz mi, nikt nigdy go nie zdaje z wynikiem celującym.
Deszcz dalej bębnił o szybo, ogień palił się równo, a ona, chociaż wciąż była pełna wątpliwości, nie była już tą samą osobą, która weszła do tego salonu kilka godzin wcześniej - i to, niezależnie od dalszego ciągu tej historii, miało znaczenie. Nie to, co mówiłam, tylko to, co ona z tego brała.
- Wiesz, skąd się bierze ta cała „mądrość”, o którą mnie posądzasz? - Uśmiechnęłam się pod nosem, bardzo krótko, nie tym uśmiechem, który wyglądał porozumiewawczo, tylko tym, który pojawiał się u mnie w bardzo rzadkich momentach, gdy ktoś przypadkiem dotknął głębszej warstwy prawdy, nawet nie zdając sobie z tego sprawy - Prudence bez wątpienia miała ku temu naturalny talent, jej intuicja była lepsza niż u większości ludzi, po prostu sama nie zawsze wierzyła we własne siły. - Z bardzo długiej listy głupich rzeczy, które zrobiłam w życiu. To, co nazywasz moją „mądrością”, jest w dużej mierze katalogiem porażek. - Odpowiedziałam sama sobie, nie patrząc na nią przez chwilę, zamiast tego spojrzałam na ogień, na żar, który wyglądał spokojnie tylko do momentu, aż ktoś poruszył drewno i wzburzył iskry. - Popełniałam je metodycznie. Z przekonaniem. Czasem nawet z dumą. - Uśmiechnęłam się gorzko - och, ta nasza słynna duma. - „Toujours pur”, kochanie, najskuteczniejsze zaklęcie maskujące niedociągnięcia, brudy i niedoskonałości. - Dodałam sucho. - Widziałam wszystko, a i tak mówiłam sobie, że „tak musi być”, „nie może być inaczej”. Zostawałam tam, gdzie powinnam była wyjść dużo wcześniej. Wychodziłam wtedy, kiedy należało zostać i coś powiedzieć. - Przeniosłam wzrok z powrotem na Prudence. - Myliłam upór z odwagą. Milczenie z klasą. Cierpliwość z dojrzałością. I bardzo długo płaciłam za te pomyłki. - Nie było w tym żalu, wyłącznie prosta, brutalna konstatacja. - Wiesz, co jest najzabawniejsze? - Tu także nie czekałam na odpowiedź. - Każda z tych decyzji w momencie podejmowania wydawała mi się rozsądna. Uzasadniona. Elegancka. Dopiero z perspektywy czasu widać, jak bardzo była ślepo zachowawcza. - Zamilkłam na moment, deszcz za oknem wciąż bębnił o szyby, jednostajnie, bez emocji, jak metronom, ja też nie miałam już w sobie gniewu wobec tego, kim kiedyś byłam - nie zapomniałam o tym, ale nauczyłam się szanować również błędy, jakie popełniałam. - To, że teraz potrafię coś nazwać szybciej, nie oznacza, że zawsze to robiłam. Oznacza tylko, że wiem, jak wygląda ten ból, kiedy się nie nazywa niczego przez lata. - Splotłam palce, przez chwilę wyginając je i prostując, czułam w nich ciężar wieku, ale też coś jeszcze - spokój wynikający z tego, że nie musiałam już nikogo udawać, nawet przed sobą. - Uwierz mi, Prudie, gdybyś widziała mnie pięćdziesiąt, sześćdziesiąt lat temu, nie pomyślałabyś o „mądrości”. Raczej o kimś upartym, zbyt dumnym, żeby przyznać się do strachu, i zbyt inteligentnym, żeby nie znaleźć na to bardzo ładnych wymówek. - Uniósł mi się kącik ust, tym razem odrobinę cieplej, chociaż też bardziej autoironicznie.
Popatrzyłam na jej twarz, na to napięcie, które w niej było, jakby próbowała wziąć na siebie winę za coś, co wcale nie było zaniedbaniem, tylko procesem, po czym przesunęłam wzrok na karty leżące na stoliku, wciąż ułożone, ale jednocześnie zapomniane. Nie spieszyłam się z następną odpowiedzią, chociaż ją miałam, bo nauczyłam się bardzo wcześnie jednego - tego, że ludzie rzadko mówią wprost, kim są, ale zawsze pokazują to w sposobie, w jaki wchodzą i wychodzą z życia innych.
- Kochanie. - Odezwałam się w końcu cicho, ale bez miękkości, którą zwykle rezerwuje się dla pocieszeń. - Wiesz, jak wygląda brak sprawczości? To bycie kimś, kogo łatwo zapomnieć. Kimś, po kim zostaje cisza, bez echa, a nie brak, nie luka. - Nie powiedziałam tego z patosem, to było stwierdzenie faktu, takiego samego jak to, że ten cholerny deszcz nie przestawał padać, a wiatr zaraz miał mi połamać cyprysy. - Spójrz na siebie uważnie - ciągnęłam - na to, gdzie jesteś. Na to, ile razy w życiu twoja obecność coś przesuwała. Relacje, decyzje, wybory innych ludzi. Myślisz, że to się działo przypadkiem, to był zbieg okoliczności? - Pokręciłam głową powoli. - Ty zostawiasz lukę. Ludzie, którzy nie zasługują na bycie czyimś punktem zwrotnym, nie trafiają w takie miejsca. Nie wplątują się w relacje, które trwają dekady. Nie wracają do tych samych osób po latach, nie uruchamiają w innych odległych wersji siebie. - Popatrzyłam na nią uważnie. - Przypadkowi ludzie są epizodami, kimś, kogo się pamięta mgliście albo wcale. Ty nie jesteś epizodem w tej historii, i on też nigdy cię tak nie traktował, nawet jeśli próbował wam to wmówić. Jednostronne uczucia gasną, albo stają się obsesją. To, co między wami wracało przez lata, nie ma z tym nic wspólnego. Jeśli jesteście w stanie nazwać swoje przywiązanie, nawet późno, nawet nieporadnie, to znaczy, że ono istnieje na fundamentach trwalszych niż „chwila”. Po prostu było schowane pod warstwami strachu i konieczności. - Spojrzałam na nią miękko, ale bez ustępstw. Sama kiedyś myślałam, że sprawczość wyglądała jak gwałtowna siła gwarantująca skuteczne pchnięcie świata w określonym kierunku w zaledwie kilka chwil, to nie była prawda, sprawczość najczęściej wyglądała jak wytrwałość - czasem mozolna i bolesna - fakt, że pewne historie po prostu się nie rozpadały, mimo czasu, odległości i błędnych decyzji. - Masz w sobie moc sprawczą, Prudence. Nie dlatego, że możesz kogoś zmienić. Tylko dlatego, że już zmieniłaś rzeczywistość samym swoim istnieniem w niej. To, że jesteś w tym miejscu, w tym momencie, nie jest dowodem na twoją bezradność. Jest dowodem na to, że miałaś wpływ wystarczająco duży, by ta historia nie dała się zamknąć jednym ruchem. - Reszta to nie była kwestia zasług ani idealnego momentu, to kwestia odwagi, by przestać udawać, że jest się tu tylko przypadkiem.
Słuchałam jej uważnie, a im dłużej mówiła, tym wyraźniej widziałam, że to nie brak optymizmu ją powstrzymywał, tylko nadmiar odpowiedzialności - ten szczególny rodzaj ciężaru, jaki brali na siebie ludzie, którzy zbyt wcześnie nauczyli się patrzeć szerzej niż tylko na własne pragnienia. To zdanie o samolubstwie, o potencjalnym braku prawa do marzenia, było jak zaciśnięcie dłoni na własnym nadgarstku, znałam ten sposób myślenia, to była próba objęcia kontroli nad czymś, co z natury kontroli się wymykało.
- Masz prawo marzyć. Masz prawo mieć nadzieję. Masz też prawo brać pod uwagę, że rzeczy się nie ułożą. To wszystko może istnieć jednocześnie. Nie dlatego, że świat powinien się do ciebie dostosować, tylko dlatego, że uczucia nie podlegają jurysdykcji rozsądku. - Pokręciłam głową. - Dojrzałość nie polega na wyrzekaniu się pragnień, tylko na tym, że nie robimy z nich broni ani kajdan. Marzenie nie jest rozkazem. Nadzieja nie jest przymusem. Nie jest też naiwnością, jeśli towarzyszy jej świadomość ryzyka. A ty to ryzyko dostrzegasz aż za dobrze. - To nie był wyrzut, tylko stwierdzenie faktu. - Widzisz, samolubstwo polega na braku uznania cudzej podmiotowości. Ty robisz dokładnie odwrotnie, próbując nie naciskać, nie wymagać, nie oczekiwać. To piękna idea, naprawdę honorowa, ale krzywdząca. - Z pewnością już to wiedziała, inaczej nie kontynuowałybyśmy tej rozmowy, w takiej ani w innej formie. - Nie musisz uznawać mnie za kogoś, kto wierzy w dobre zakończenia, a siebie za przeciwny biegun. W obu przypadkach to myślenie ma swoje podstawy. - Nie zamierzałam więc nazywać go błędnym, wręcz przeciwnie, zamierzałam je po prostu nazwać. - Jeśli przez lata żyłaś w przekonaniu, że jesteś jedyną stroną, która czuła „za dużo”, to nic dziwnego, że teraz boisz się marzyć. Cały twój wewnętrzny system ostrzegawczy krzyczy, że nie wolno liczyć na coś, co może się nie wydarzyć. - Zamilkłam na moment, pozwalając, by to zdanie nie zabrzmiało jak kontrargument, tylko jak uznanie rzeczywistości. Patrzyłam na nią spokojnie, nawet jeśli jednocześnie poczułam w klatce piersiowej to stare, zmęczone ukłucie, które pojawiało się we mnie zawsze, gdy ktoś przypisywał mi rolę latarni morskiej - nie byłam nią, byłam tylko kimś, kto widział już wystarczająco dużo rozbitych statków, żeby wiedzieć, gdzie zwykle są mielizny. Znałam niektóre mechanizmy aż za dobrze, dorastałam w świecie, w którym rodowody były ważniejsze od charakteru, a nazwiska ważyły więcej niż intencje, wiedziałam, jak potrafią działać niektóre przekonania, jak ciasno potrafią się zamykać kręgi, kiedy ktoś nie pasuje do obrazka, albo tak to sobie mówi.
- Ale jeśli chcesz wiedzieć, na czym opieram swoje wnioski… - Dodałam po chwili. - To na tym, że za każdym razem, gdy ignorowałam własne przeczucia w imię spokoju, dystansu i zachowawczości, płaciłam za to znacznie więcej, znacznie później. - Nie było w tym morału, to było brutalne doświadczenie - takie, które nie dawało gotowych odpowiedzi, ale bardzo skutecznie uczyło rozpoznawania złych ciszy i tych, które jeszcze dało się unieść. - Mówisz, że wydaję się przekonana, że wróci. To nie do końca tak. Nie jestem jasnowidzem, a karty nie odkrywają przede mną żadnych kosmicznych przepowiedni. Ja nie operuję pewnością, operuję prawdopodobieństwem. - Nie było w tym arogancji, było za to personalne doświadczenie, na którym bazowałam, cała ta „mądrość”, o jakiej dziś mówiłyśmy. - Ludzie, którzy raz doświadczyli relacji, która nie była powierzchowna, bardzo rzadko potrafią ją naprawdę zamknąć bez oglądania się za siebie. Mogą uciekać. Mogą zniknąć. Mogą wmówić sobie, że to było coś mniejszego, niż było. Ale to wraca. W snach. W porównaniach. W tym jednym momencie ciszy, kiedy orientują się, że nikt inny nie dotyka ich w ten sam sposób. - Nie uznawałam się za autorytet w tej dziedzinie, nie byłam aurowidzką, nie czytałam ludzi, ale to jedno wiedziałam z całą moją pewnością, głęboko w sercu, tym samym, które od lat miało w sobie zarezerwowane miejsce wyłącznie dla jednego człowieka, nawet jeśli już dawno odszedł.
„A co jeśli nie?” - najuczciwsze, najbardziej ludzkie pytanie, jakie można zadać, kiedy stawka jest wysoka.
Zamilkłam na moment, po czym dodałam ciszej:
- Nie każda historia kończy się wspólnym życiem, ale każda, która trwa tak długo, domaga się prawdy i domknięcia. Nawet jeśli ta prawda brzmi „próbowaliśmy, ale okoliczności były silniejsze”. - Pochyliłam się nieznacznie w jej stronę. - Bo wiesz, co byłoby naprawdę spóźnione? - Dodałam ciszej. - Życie przeżyte w przekonaniu, że nie miałaś prawa spróbować. - Nie musiałam rozwijać tej myśli, ona i tak wiedziała, o czym mówię.
Ogień w kominku przygasł, potem znów rozżarzył się leniwie, bursztynowe światło lamp rozlewało się po salonie miękko, niemal zbyt łagodnie jak na to, co właśnie rozplątywało się między nami. Ten wieczór miał w sobie coś z zawieszenia, z tej szczególnej ciszy, w której wszystko, co niewypowiedziane, stawało się głośniejsze niż słowa, aż wreszcie musiało wyjść na wolność. Przesunęłam palcami po brzegu kieliszka, czując chłód szkła, i dopiero wtedy uniosłam na nią wzrok, za oknami deszcz uderzał w szyby jednostajnym, upartym rytmem, jakby świat zewnętrzny postanowił tego wieczoru nie dawać nam chwili ciszy. Podniosłam alkohol, ale nie upiłam od razu, jeszcze przez chwilę obracałam szkło w palcach, patrząc, jak rubinowa tafla wina wspina się po ściankach i powoli opada, zanim umoczyłam usta i uśmiechnęłam się do Prudence z tą mieszaniną zdecydowanej czułości, którą rezerwuje się tylko dla tych, których naprawdę się kocha - ten uśmiech pojawił się sam, trochę z przekory, trochę z rozbawienia, a trochę z tego zmęczenia, które przychodzi, gdy ktoś po raz kolejny przypisuje ci cechy, na które wcale nie pracowałaś w szlachetny sposób.
„Otworzyłaś mi oczy” - pokręciłam głową powoli, kiedy to powiedziała, ten gest wyszedł mi odruchowo. Przyjęłam te słowa bez triumfu, bez tego drobnego, niebezpiecznego zadowolenia, które czasem pojawiało się u ludzi, gdy słyszeli, że „mieli rację” - nie chodziło o rację, nigdy o nią nie chodziło.
- Nie otworzyłam ci oczu - powiedziałam cicho - ja tylko odsunęłam zasłonę o palec. Resztę zobaczyłaś sama. - To ona była panią swego losu, ona miała tu sprawczość i władzę, to do niej należała ta perspektywa. - A poza tym - dodałam, machając lekko ręką z kieliszkiem - weź poprawkę na jedno. Mam lata ćwiczeń w składaniu zdań tak, żeby brzmiały przekonująco. Muszę dużo gadać, krążyć wokół sedna, używać długich zdań i brzmieć tak, jakbym dokładnie wiedziała, co robię. - Pokręciłam głową z cichym rozbawieniem. - Gdybym milczała, ktoś mógłby się zorientować, że większość tych „mądrych wniosków” to po prostu improwizacja połączona z nawykiem argumentowania do upadłego. A tego żaden szanujący się prawnik nie przyznaje na głos. - Prawda?

Deszcz za oknem wciąż zacinał, bębniąc o szyby za grubymi, wyciszającymi kotarami, z tą samą upierdliwą furią, co godzinę temu - przeklęta pogoda, ale idealna na mały, prywatny, dwuosobowy sabat w salonie, w którym dalej panował przyjemny półmrok. Tu nie sięgała ta parszywa, londyńska aura wczesnej jesieni.
Odstawiłam pusty kieliszek, z głośnym stuknięciem i, ignorując lekkie wirowanie pod podeszwami moich pantofli, dziarskim ruchem podniosłam się z fotela. Chociaż w głowie szumiało mi już całkiem przyjemnie, a kroki straciły dawną precyzję, pewnie ruszyłam w stronę dębowego barku. Meble w półmroku rzucały długie, dramatyczne cienie, idealnie pasujące do naszego nastroju, ale to jedno miejsce przyciągało mnogością całkowicie słusznego wyboru. Zawsze uważałam, że tak skomplikowane uczucie jak miłość czasami wymaga adekwatnego znieczulenia, by później, już za brzasku dnia, móc spojrzeć z dystansu na wszystko, co ze sobą przyniosła.
Wyciągnęłam z czeluści butelkę domowego wina - porzeczkowego, ciemnego, gęstego, niemal przyłączająco słodkiego - posiadającego praktycznie magiczną moc, która momentalnie stawiała człowieka na nogi albo całkowicie odcinała mu kontakt z bazą, w zależności od tego, czego akurat potrzebował. Wróciłam do wnuczki, spojrzałam w jej zapłakane oczy, obracając pierścionki na palcach i opadając na miękki fotel. Nalałam nam hojnie, solidnie, patrząc na nią z łagodnym uśmiechem. Noc była jeszcze młoda, a my miałyśmy jeszcze trochę słów, które powinny paść, zanim przeminie. Wpierw jednak należała nam się jeszcze jedna kolejka.

Koniec sesji