[21.07.69] Niebo gwiaździste nade mną

Zatrzymała się kilka kroków od niego, pozwalając, by między nimi rozciągnęła się przestrzeń wystawy. Nie miała zwyczaju prowadzić gości od obrazu do obrazu, wygłaszać przygotowanych wcześniej formułek ani wskazywać, gdzie należało się zatrzymać. Taka sztuka szybko zamieniała się w obowiązek. Obrazy powinny same odnajdywać swoich odbiorców. Z początku obserwowała go jedynie kątem oka. Zauważyła sposób, w jaki oglądał ramy, zanim jeszcze spojrzał na same płótna. Wydało jej się to osobliwe. Większość odwiedzających nawet ich nie dostrzegała, traktując je wyłącznie jako konieczny dodatek. On natomiast poświęcał im kilka długich sekund, przesuwając spojrzeniem po drewnie z uwagą niemal równą tej, jaką chwilę później obdarzał obrazy. Patrzyła na niego uważniej, niż mogło się wydawać. Nie na obrazy, lecz na jego twarz, na sposób, w jaki marszczył czoło, mrużył oczy i raz po raz spoglądał na płótna z wyraźnym niedowierzaniem, jakby próbował odnaleźć ukryty mechanizm odpowiedzialny za ich ruch. Śledził falujące korony drzew, kołyszące się liście, kota przechadzającego się po oranżerii i gałęzie uginające się pod ciężarem owoców z taką ostrożnością, jakby każdy kolejny ruch mógł okazać się jedynie złudzeniem albo wyjątkowo skomplikowaną sztuczką. Kącik jej ust drgnął niemal niezauważalnie. To chyba rzeczywiście było zbyt wiele jak na mugolski móżdżek.
Na zewnątrz pozostawała równie opanowana jak wcześniej, z dłońmi splecionymi przed sobą i spokojnym spojrzeniem śledzącym jego kolejne kroki, podczas gdy w duchu utwierdzała się jedynie w przekonaniu, że oba światy dzieli przepaść znacznie większa, niż większość ludzi była w stanie sobie wyobrazić. I być może właśnie dlatego od pokoleń uczono czarodziejów, by tej przepaści nie próbowali zasypywać.
- Zgadza się. Wasze obrazy są nieruchome? - uniosła lekko brwi, nie kryjąc autentycznego zdziwienia. Przez moment próbowała wyobrazić sobie ściany wypełnione obrazami, które przez całe swoje istnienie pozostawały całkowicie nieruchome. Były jedynie zatrzymanym fragmentem rzeczywistości. Martwym. Ta myśl wydała jej się zaskakująco przygnębiająca.
- Obraz nie powinien być jedynie zapisem chwili - dodała po krótkim milczeniu. - Powinien sprawiać wrażenie, że ta chwila wciąż trwa. Że życie nie kończy się na krawędzi płótna. Dlatego nasi artyści od wieków zaklinają w swoich dziełach ruch. Dzięki temu sztuka nie tylko przedstawia świat, ale też pozwala mu istnieć trochę dłużej.
Nie była pewna, czy mężczyzna w ogóle zrozumie, o czym mówi, bo jego pojmowanie zdawało się ograniczone. Przez chwilę przyglądała mu się w milczeniu, próbując zrozumieć, dlaczego odpowiedź na tak proste pytanie sprawiała mu aż taką trudność. Dla niej emocje nie były zagadką do rozwiązania ani równaniem wymagającym wielu niewiadomych. Człowiek stawał przed dziełem sztuki i albo coś w nim poruszało, albo pozostawał wobec niego obojętny. Oczywiście można było później próbować nazwać to uczucie, rozebrać je na części i ubrać w odpowiednie słowa, ale pierwszy odruch zawsze przychodził instynktownie.
- Co w tym trudnego? - zapytała spokojnie, przekrzywiając nieznacznie głowę. - Albo coś czujesz, albo nie.
Dla niej było to równie oczywiste jak oddychanie, ale nie zamierzała jednak naciskać. Jego kolejne pytanie ponownie sprowadziło rozmowę na tajemnicze urządzenie, które najwyraźniej nie dawało mu spokoju. Spojrzała na niego z wyraźnym zdziwieniem, zastanawiając się, czy naprawdę tak trudno było mu uwierzyć, że istniały rzeczy, o których mogła nigdy nie słyszeć. Przecież jeszcze przed chwilą sam patrzył na zaczarowane obrazy z miną człowieka, który przypadkiem znalazł się w innym świecie. Radio. To słowo brzmiało równie obco za drugim razem. Nie wywoływało żadnych skojarzeń.
- Nie słuchają? - powtórzyła wolno, próbując odgadnąć sens jego pytania. - Masz na myśli muzykę? - zmarszczyła lekko brwi. - Wystarczy zaczarować instrument, żeby grał samodzielnie. Jeżeli ktoś oczekuje odpowiedniej oprawy, zatrudnia profesjonalnego muzyka. A jeśli chce posłuchać konkretnego wykonania we własnym domu, używa gramofonu.
Skoro istniały instrumenty, muzycy i płyty, po co komu jeszcze jedno urządzenie?
- To radio to jakiś mugolski gramofon? - zapytała w końcu, żeby zakończyć te dywagacje. Im dłużej się nad nim zastanawiała, tym bardziej dochodziła do wniosku, że mugole wykazywali zadziwiającą skłonność do tworzenia skomplikowanych przedmiotów rozwiązujących problemy, których czarodzieje właściwie nigdy nie mieli.